کتاب آشنایی با معماری جهان

پیدایش معماری به وسیله انسان به روشنی مشخص نیست. انسان که زندگی را از غار آغاز کرد و بر اثر چه عواملی به فکر ایجاد سرپناه برای خویش نائل گردید سؤالی است. از غاری که زندگی می کرد الهام گرفت یا از درختی که سایبانی مناسب در فصل گرما بود؟ به هر حال انسان پیش از تاریخ به هر نحو که بود موفق به ایجاد آثار معماری گردید که نمونه هایی از آن موجود است. هرچند که شاید آثار به جای مانده اولیه به اعتقاد برخی اثری معمارانه نباشد، ولی به نظر می رسد که با توجه به شرایط زمانی باید آن را اثری معمارانه محسوب نمود و از اهمیت خاصی هم برخوردار بوده است. به هر صورت پیدایش و ایجاد معماری، تحولی شگرف در زندگی بشر به وجود آورد.

ایجاد یک اثر معماری و تغییر و تحولاتی که طی قرنها در آن به وجود آمده است، نیاز به بحثی مفصل دارد. آثار معماری شاخص بازمانده از تمدن های گذشته نیز هریک تابع شرایط ویژه ای پدید آمده اند، مانند: شرایط اقلیمی، تاریخی، سیاسی، اجتماعی، مذهبی و اقتصادی و به فراخور و کاربردی که آن اثر معماری داشته، مؤثر بوده است. لذا آثار معماری شاخص ارائه شده در این نوشته عموما تحت تأثیر شرایط فوق الذکر ایجاد گردیده اند.

نوشته حاضر بررسی اجمالی تاریخ پیدایش و شکل گیری آثار معماری برخی از تمدن های گذشته جهان است. هرچند که تألیف و نگارش تاریخ معماری دشواری های خاص خود را دارد، ولی ارائه اطلاعاتی که دانشجویان و علاقمندان را به سمت مطالعات ژرف تر سوق دهد، امری ضروری و اجتناب ناپذیر می نمود. لذا نوشته پیش رو هم بدون هیچ ادعایی آگاهی مختصری درباره هریک از آثار معماری حائز اهمیت در هریک از تمدن ها و سرزمین های مختلف جهان است.

هرچند که تاریخ معماری تمدن های جهان در کتب مختلفی به زبانهای خارجی تدوین گردیده و از جمله آنها: تاریخ معماری نوشته سربانیستر فلچر و معماری جهان تدوین تروین کاپلستون و همچنین کتاب هایی که بحث آنها تاریخ هنر به طور عام است، مانند تاریخ هنر هو. جنسن و هنر در گذر زمان، به کوشش هلن گاردنر، که آثار بسیار ارزنده ای  هستند و مؤلف نیز از کتب فوق الذکر بهره فراوان برده است، اما نحوه دسترسی و استفاده از آنها برای علاقمندان به ویژه دانشجویان امکان پذیر نبود و فقدان کتاب فارسی مستقلی تحت این عنوان در زمینه موضوع فوق نیز عامل مهمی در تدوین این نوشتار گردید.

نوشته حاضر شامل شانزده فصل است که نمونه های معماری اولیه بشری را در ابتدای بحث قرار داده و در ادامه از معماری تمدن های بین النهرین، مصر، هند، ایران، چین و ژاپن در مشرق زمین و معماری جزایر کرت، یونان، روم، صدر مسیحیت، بیزانس، رومانسک گوتیک، رنسانس و باروک در مغرب زمین بحث نموده است. نحوه بررسی هریک از فصل های کتاب نخست به موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی و شناسایی انواع بناها و در نهایت معرفی و توضیح تکنیک های معماری و شناخت مواد و مصالح و همچنین تزئینات معماری پرداخته است. در این میان به تأثیر عوامل اجتماعی، تاریخی، مذهبی و اقتصادی در پدید آمدن آثار معماری توجه شده است.