کتاب برنامه ریزی فر آیند

امروزه سمت و سوی صنایع تولیدی در جهان استفاده از مهندسین مسلط بر فرآیندهای بھی مختلف با قابلیت برنامه ریزی و مدیریت فرآیندها در راستای تولید بهترین و اقتصادی ترین محصول می باشد. به این منظور مفاهیم مرتبط با طراحی فرآیندها، برنامه ریزی فرآیند و برنامه ریزی ساخت بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته و در حیطه ی مهندسی محصول وارد شده است. درس برنامه ریزی فرآیند، یکی از همین دروس پرکاربرد در رشته ی مهندسی مکانیک می باشد که بسیاری از مسائل آن با دیدگاه مدیریت صنعتی و مهندسی صنایع تلفیق گردیده تا به دانشجو توانایی تعریف توالی انجام عملیات های موردنیاز در اجرای یک پروژه یا تولید یک محصول را بدهد. از آن جا که لازمه ی چنین کاری شناخت کامل فرآیندهای ساخت است، از این رو در بسیاری از دانشگاههای کشور تدریس این درس در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری انجام می گیرد. با این حال در چند سال اخیر درس برنامه ریزی فرآیند به عنوان یک درس دو واحدی برای مقطع کارشناسی طبق سرفصل وزارت محترم علوم، تحقیقات و فن آوری تنظیم گردیده است. در کتاب حاضر سعی شده که با توجه به عدم وجود منابع کافی در این زمینه و نیز محدودیت منابع خارجی، مطالب مورد نیاز دانشجویان مطابق سرفصل مطرح گردیده و آنها را با مفاهیم کلی برنامه ریزی فرآیند بیشتر آشنا گرداند. کتاب در چهار فصل تنظیم شده است که عبارت اند از:

1- مقدمه ای بر ساخت (معرفی تولید، سیستم ساخت و فرآیندهای تولیدی) و معرفی کل سیستم های CAD/ CAM ۲2.

2-ارائه ی کلیات برنامه ریزی فرآیند، مقدمه، مفاهیم، تعریف برنامه ریزی فرآیند، دلایل گرایش به آن و در نهایت توصیف مراحل برنامه ریزی فرآیند.

۳- برآورد هزینه ی تولید، نقطهی سر به سر و زمان کلی تولید محصول، ارتباط میزان تولید و هزینه ی محصول.

۴- بهینه سازی پارامترهای فرآیندهای تولیدی (تراش کاری، فرزکاری، سنگزنی، صفحه تراشی، ریخته گری و مانند آنها از نظر انتخاب سرعت برشی، میزان عمق بار، میزان پیش روی، نوع ابزار، میزان هزینه و میزان ضایعات در تولید و سود حاصل.

در طول تاریخ، جامعه ی انسانی تا حد زیادی به توانایی در استخراج و نحوه ی به کار گیری مواد و ابزار وابسته بوده است. در واقع طبق نشانه های به دست آمدهی باستان شناسی توانایی انسان در تولید ابزارها به حدود دو تا سه میلیون سال پیش می رسد. با این حال اساس و شالودهی واژه ی "تولید" در معنایی که امروزه انسان آن را می شناسد حداکثر به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح برمی گردد که با تولید مثنوعات دست ساز بشر از جنس موادی نظیر چوب، سنگ، فلز و سرامیک آغاز گردید. بعدها سازمان دهی مدرن تولید بر پایه ی سیستم کارخانه و تقسیم بندی نیروی کار در اثنای انقلاب صنعتی و در قرن هجدهم به وقوع پیوست. حتی ریشهی فرآیندهای مدرن تولید را می توان در اواخر قرن هجدهم که ویتنی برای اولین بار ماشین پنبه پاک کنی را در آمریکا راه اندازی نمود و اختراع اولین نمونه ماشین تراش در سال ۱۷۹۴م توسط هنری مدسلی در انگلستان دنبال کرد. توسعه ی فرآیندهای مدرن تولیدی در اوایل قرن نوزدهم با توسعه ی هر چه بیشتر دستگاههای فرز توسط ویتنی و استفاده از تکنولوژی تولید انبوه توسط مارک ایزمبارد برونل در سال ۱۸۰۳م و با معرفی اولین دستگاه بافندگی با کنترل اتوماتیک در فرانسه در سال ۱۸۰۴م همراه بود. تا به امروز توسعه ی صنایع تولیدی به شدت به تحقیق در زمینه ی فرایندهای تولیدی، مواد و نیز ابداع محصولات جدید وابسته بوده است و بدین ترتیب کشورهایی که در صف مقدم توسعه ی تولید قرار داشتند به عنوان کشورهای توسعه یافته نامیده شدند. در حالی که کشورهای با سقف تولید پایین در رده ی کشورهای توسعه نیافته قلمداد گردیدند. در حقیقت توانایی تولید محصولات راه را برای شکوفایی و ثروت اندوزی کشورها گشود. برای مثال کشور انگلستان هنوز هم به واسطه ی سال های طولانی فعالیت در زمینه ی تولید على رغم افول تولیدات از سال ۱۹۸۰م کماکان کشوری شکوفا و ثروتمند می باشد. اخیرا بر طبق تخمین های انجام گرفته در انگلیس ۴ / ۳ میلیون نفر به طور مستقیم در امور مربوط به تولید درگیرمی باشند که معادل ۲۰٪ از تولید ناخالص داخلی این کشور است. به طور مشابه در آمریکا جمعیتی بالغ بر۱۷ / ۸ میلیون نفر در امور تولیدی صنعتی مشغول به کار هستند. برای کشورهایی نظیر آمریکا و انگلیس عامل اصلی حفظ این کشورها در بازار رقابت جهانی، صرف منابع و دارایی ها برای تولید به بهینه ترین نحو ممکن است. به عبارت دیگر تولید محصولات باید برنامه ریزی شده بوده و بهترین استفاده ی ممکن از منابع داخلی به عمل آید که در حقیقت همین امر ماهیت اصلی برنامه ریزی تولید را شامل می گردد.