كتاب بيگانه آشنا

کتاب «بیگانه آشنا» بهمن جلالی، مشتمل بر گزیده عکس‌هایی از قریب به چهل سال کار عکاسی عکاس مطرح ایرانی بهمن جلالی، زیر نظر رعنا جوادی (جلالی) و با مقدمه‌ای از رضا شیخ، می‌باشد. رضا شیخ در توضیح این کتاب آورده است: انتخاب مجموعه‌ای عکس از عکاس مطرح معاصر ایرانی، بهمن جلالی (۱۳۲۳-۱۳۸۸) و یا به‌عبارتی خلق چکیده‌ای تصویری از دوره زمانی نزدیک به چهل سال کار پویا و مستمر، در غیاب او ، کار ساده‌ای نیست. اما آنچه ما را در این راه یاری می‌دهد اعتقاد راسخ او به عکاسی مستند و عشق پایان‌ناپذیر به زادگاهش، به مرز و بوم ایران و به ایرانیان است. عشقی که از سال‌های جوانی تا آخرین روزهای زندگی چراغ راهش بود و او را هدایت می‌کرد تا به سراسر این کشور سفر کند، به هر کوی و برزنی سر بکشد، بارها و بارها به همان نقاط بازگردد، و از مردمانی که در گستره‌ی ایران‌زمین زندگی می‌کنند، عکس بگیرد. او شناختی عمیق و گسترده از سرزمین و مردم کشورش داشت. بهمن جلالی کشورِ ایرانِ در حال تحول و جامعه‌ی ایرانیِ در حال گُذار را ـ که در این میان انقلاب و جنگ را نیز تجربه می‌کند، به مدت قریب به چهل سال به سند عکس ثبت کرد. بی‌گمان او به ارزش این اسناد تصویری به‌خوبی واقف بود. عکس‌های پیش رو برگرفته از این آرشیو غنی و دستچینی از سه مجموعه هستند: ماهیگیران شمال و جنوب (۱۳۴۹-۱۳۷۵)، معماری (۱۳۴۸-۱۳۸۵) و مناظر شهری (۱۳۸۴-۱۳۸۵)، به‌همراه تعدادی عکس از اقوام مختلف ایرانی است. بهمن جلالی خبرنگار، تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، معمار و یا شهرسازِ عکاس نبود. او به‌دنبال ثبت شخصیت و فردیتِ خود عکاسش نبود. او به‌دنبال ثبت بدون واسطه‌ی سوژه‌ی خود بود: انسان و رد پای انسان از منظر اجتماعی، فرهنگی، معماری و تاریخی در محیط زندگی. عکس‌هایش به زبان خودش بر دو رکن «زمان و مکان»، از دو منظر کلان و خرد، استوارند. بی‌گمان او در لحظه‌ی عکاسی به این مباحث فکر نمی‌کرد، سال‌ها، عکاسی ذات و چشم او را پرورش داده بود. دید عکاسانه‌ی او در اشرافش بر بازی سایه و نور در بسترِ بی‌آلایشِ سیاه‌و‌سفید و کادربندی موشکافانه و دقیق نمود پیدا می‌کند. حضور هیچ عنصری و محل قرارگیری آن در کادر و به‌قولی: چیدمان عکس برحسب اتفاق نبوده که حاصل آن تصاویری آرام و بی‌تنشند.