کتاب تاریخ تحلیلی صدر اسلام

کتاب حاضر بر اساس سرفصل‌های مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای درس تاریخ تحلیلی صدر اسلام تدوین شده است. در سال‌های گذشته کتاب‌های متعددی در زمینه تاریخ تحلیلی اسلام تألیف شده که همۀ آنها کتاب‌هایی ارزشمند هستند، لیکن با توجه به محدودیت زمانی ترم‌های تحصیلی از یک سو و حجم زیاد برخی کتب تاریخ اسلام از سوی دیگر، تدریس بسیاری از مباحث و سرفصل‌های این درس در طول یک ترم، عملاً امکان‌پذیر نیست. از این رو به نظر رسید لازم است کتابی با همان محتوا و سرفصل‌ها، لیکن با حجمی کمتر و با نثری روان‌تر و آسان‌تر تدوین شود و در اختیار دانشجویان قرار گیرد.

با توجه به این دغدغه، در کتاب حاضر سعی شده تا این دو اصل مهم؛ یعنی حجم کمتر مطالب و نیز متنی آسان‌تر با نثری روان‌تر رعایت گردد. همچنین با توجه به آشنا نبودن بسیاری از دانشجویان با بعضی از واژه‌ها و اسامی خاص در زبان عربی، برای این واژه‌ها و اسامی، اِعراب‌گذاری انجام شده تا شیوة صحیح تلفظ آنها برای دانشجویان آسان شود.

در کنار این اهداف، کوشش شده تا جنبة تحلیلی وقایع دوران جاهلیت و صدر اسلام به خوبی تبیین گردد و دانشجویان گرامی رویدادها را با نگاهی تحلیلی مطالعه کنند تا فقط خوانندة انبوهی از وقایعی تاریخیِ صرف نباشند و بتوانند تصویری واقعی و ملموس از وضعیت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و اعتقادی جزیرةالعرب در روزگار پیش از اسلام و دوران جاهلیت داشته باشند تا بدین گونه اهمیت تلاش و زحمات طاقت‌فرسای پیامبر عظیم‌الشأن اسلام در راه نابودی بنای جهل و دگرگون کردن جامعة جزیرةالعرب و تأسیس یک جامعة الهی با اهداف متعالی را به خوبی درک نمایند.

در بخش‌های بعدی کتاب نیز به مهمترین رویدادهای دوران رسالت پیامبر (ص) ـ هم در مکه و هم پس از هجرت به مدینه ـ و دستاوردهای مهم این دوران پرداخته شده است. پس از آن نیز مهمترین رویدادهای دوران خلفای پس از پیامبر (ص)، دوران خلافت امیرالمؤمنین علی(ع)، دوران کوتاه خلافت امام حسن(ع) و دلایل صلح ایشان با معاویه و در بخش پایانی نیز دوران خلافت یزیدابن‌معاویه و قیام امام حسین(ع) علیه او و چگونگی حادثه عظیم عاشورا و اهمیت این واقعه تبیین گردیده است.