افزون بر ساختار خانواده که به مراتب و مرزهای درونی و بیرونی آن اشاره دارد، اهداف تشکیل خانواده را نیز می توان از گزاره های صحیح متون اسلامی استنباط کرد. تعالیم اسلام درباره چگونگی روابط اعضای خانواده و به عبارتی حقوق و مسئولیتهای متقابل آنها، توصیه های الزامی و اخلاقی فراوانی دارد. سخنان معصومان (ع) و سیره خانوادگی آنان ظرایف رفتاری جالب توجهی در بردارد که هر چند جزئی به نظر می رسد، گاه در تحکیم پایه های خانواده نقش اساسی دارد. در این کتاب مباحث خانواده را با تعریف خانواده، ازدواج و مقدمات آن، مانند شرایط همسرگزینی، آغاز کردیم و سپس به آثار روان شناختی ازدواج و روابط اعضای خانواده پرداختیم و دیدگاههای اسلام را در هر مورد تبیین نمودیم.
روابط خویشاوندی را به عنوان یکی از آثار ازدواج در نظر گرفته و ابعاد مختلف آن را بررسی کردیم. در فصل سوم به ارکان خانواده از قبیل مسئولیتهای زن و شوهر، والدین و فرزندان پرداختیم، و در فصل چهارم نقش باورهای دینی، توصیه های اخلاقی و رفتاری اسلام بررسی شد. در فصل پنجم به عوامل مشکلات خانوادگی و راهکارهای اسلام برای پیشگیری و حل آنها پرداختیم. در فصل ششم، انواع خانواده در اسلام و قوانین اقتصادی خانواده در اسلام از نگاه روان شناختی بررسی شد. در پایان با اشاره به خانواده های الگو در اسلام، طرحی کلی از نظام خانواده در اسلام، ارائه نمودیم و در بحثهای مختلف کتاب سعی کردیم مسائل را از هر دو جنبه اسلامی و روان شناختی مورد بررسی قرار دهیم. این در حالی است که معمولا در تألیفات مربوط به خانواده، به یکی از دو جنبه علمی و دینی خانواده پرداخته شده است. امید است مطالب این کتاب با پذیرش همه نقصها و بضاعت علمی اندک مؤلف، در جهت روشن شدن مسائل روان شناختی و دینی خانواده گامی مفید به شمار آید. اینجانب با توسل به خاندان عصمت و طهارت، امید به رشد و تکامل معنوی و اخلاقی هر چه بیشتر خانواده ها را دارم. از انتقادات و پیشنهادهای دانش پژوهان و همه متخصصان درگیر با مباحث خانواده و از جمله خانواده درمانگران استقبال می کنم، به این امید که بتوانم در جهت رفع کاستی های این موضوع مهم، گامی بردارم.
در پایان، مراتب تقدیر و تشکر خود را از مساعدتهای همراهان این طرح اعلام می کنم:
استاد حجت الاسلام والمسلمین سید محمد غروی، مدیر گروه روان شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه که مباحث این کتاب با نظارت و اشراف ایشان بوده است.
استاد دکتر محمدکاظم عاطف وحید که در همه مراحل تدوین این کتاب، با نظارت و راهنمایی های خود بر غنای آن افزودند.
استادان گرامی حجت الاسلام و المسلمین بهشتی، دکتر مظاهری و دکتر فتحی آشتیانی که از نظریات آنان در مباحث این کتاب بهره مند شدم.
مسئولان پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به ویژه ریاست محترم حجة الاسلام و المسلمين اعرافی که با حمایت های بی دریغ، این فرصت پژوهشی را برای اینجانب فراهم کردند. سرانجام از همه مسؤلان و کارکنان بخشهای پژوهشگاه حوزه و دانشگاه که بدون زحمات صادقانه آنان چنین تحقیقاتی به ثمر نمی رسید، سپاس گزاری می کنم: معاونت محترم پژوهشی، معاونت محترم اجرایی، بخشهای ویراستاری، تایپ و نشر به ویژه آقایان سید عدنان اسلامی، ابوالفضل احمدی و همکارانش در کتابخانه و همه کسانی که فعالیتهای پژوهشی مرهون تلاشهای آنهاست.
درود و سلام بر خانواده ای که برترین زن عالم را به والاترین اوصیای الهی پیوند زد تا شریف ترین انسانها را در دامان خویش پرورش دهد، پسری ابوالعجائب که پرشکوه ترین صحنه عشق را در تاریخ بشریت آفرید و دختری که پیام این عزت و آزادگی را با صبر و شجاعت به عالم رساند.
به امید روزی که یازدهمین ثمره این پیوند، عدالت، معنویت و معرفت را در جان و روان همه انسانها جوشش دهد.
