کتاب روابط صنعتی

از زمانی که طرفین کار به وجود آمدند، یعنی فردی به ازای دریافت مزد برای فردی دیگر کاری تولیدی انجام داد، روابط صنعتی در مفهوم ابتدایی آن شکل گرفت. کارگری برای کارفرمایی کالایی تولید می کند، به تدریج، بین آن دو، روابط کاری ایجاد می شود. در طول سالیان، تعداد این کارگران و کارفرمایان زیادتر و ارتباطات بیشتر و پیچیده تری بین طرفین کار برقرار می گردد. عوامل تازه ای به میان می آیند و بر تعدد و پیچیدگی ارتباطات می افزایند. کمکم گستره این ارتباطات افزایش پیدا میکند و بخش وسیعی از جمعیت را در بر میگیرد. در این مرحله روابط ابتدایی بین طرفین کار، به روابط گسترده و پیچیده بین کلیه عوامل درگیر در نظام روابط صنعتی تبدیل می شود. روابط صنعتی در محیط اثر می گذارد و از آن تاثیر می پذیرد.

کتاب حاضر، برای شناخت و درک بهتر نظام روابط صنعتی، عوامل تشکیل دهنده آن و آثار متقابل این نظام و کل جامعه بر یکدیگر تدوین شده است. بنابراین، محتوای کتاب، علاوه بر دانشجویان دانشگاهها، برای کلیه کسانی که به نحوی با مسائل کار و کارگری ارتباط دارند قابل استفاده است.

این کتاب در سیزده فصل تنظیم شده است. در فصل اول به طرح کلیات پرداخته می شود و در فصل دوم، پس از اشاره هایی به جهان بینی نظام مند، روابط صنعتی در قالب نظام مورد بررسی قرار میگیرد. در فصول بعدی سعی شده است که عوامل تشکیل دهنده نظام روابط صنعتی، با تفصیل بیشتری تحلیل شود. در فصل سوم، مزد و اهمیت آن در استقرار روابط صنعتی سالم بررسی می شود و سپس یک نظام مناسب مزد معرفی می گردد. فصل چهارم با طرح سازمانهای کارگری آغاز می شود و با یک بررسی تطبیقی، به منظور شناخت سیر تطور این سازمانها در چند کشور جهان، ادامه می یابد. سازمانهای کارفرمایی، که برای حمایت از منافع کارفرمایان در مقابل سازمانهای کارگری به وجود آمده اند، در فصل پنجم معرفی می شوند. فصل ششم، اختصاص

به شناساندن سازمان بین المللی کار دارد، سازمانی که از نمایندگان کارگران، کارفرمایان و دولتهای کشورهای عضو به وجود آمده است.

وجود اختلاف بین عوامل کار امری انکارناپذیر است. بررسی این اختلافات و دعاوی و اینکه چگونه می توان میزان آنها را به حداقل رساند، موضوع فصل هفتم است. در دو فصل هشتم و نهم به بررسی و تحلیل روابط جمعی کار، یعنی مذاکره ها و پیمانهای جمعی و اعتصاب و آثار آن پرداخته شده است.

فراوانی و تکرر حوادث ناشی از کار در کارگاهها و کارخانه های کشور و پیامدهای زیانبار حوادث مزبور موضوع فصل دهم کتاب است که در آن به آخرین آمارهای منتشر شده در زمینه حوادث ناشی از کار اشاره و پیشنهادهایی برای تقلیل حوادث ارائه می شود. بررسی امکان مشارکت کارکنان در اداره امور محل کار و ایجاد دموکراسی صنعتی و مطالعه تطبیقی این امر در چند کشور در فصل یازدهم مطرح می شود. اهمیت آموزش در درک صحیح تر وظایف و مسئولیتها را طرفین کار امری بدیهی می دانند و برای تأکید بر این مهم فصل دوازدهم در نظر گرفته شده است.

نظام مجموعه ای از اجزای وابسته به هم است که با نظم و سازمان خاصی در کنار هم فعالیت میکنند تا با ارتباطات کنشی و واکنشی خود امکان تحقق هدفهای نظام را فراهم آورند. برای ادامه فعالیت مناسب نظام باید بین اجزای آن تناسب و سنخیت وجود داشته باشد در غیر این صورت، در کار نظام خلل ایجاد می شود. در صورت نبود تناسب و همبستگی در نظام پدیده کارآفرینی در جامعه گسترش نمی یابد و نهادینه نمی شود. کارآفرینی و ارتباط آن با نظام روابط کار موضوع فصل سیزدهم است.

در طول تدوین کتاب - که البته کاستیهای آن بر اهل فن پوشیده نیست - سعی بر این بوده است که مسائل به نحو واقعی منعکس و بررسی شوند، از این رو، علاوه بر آرای نظری بر روشهای عملی نیز تاکید خاص شده است و بنا به اقتضا، با افرادی که عملا دست اندرکار بوده و با مسائل و مشکلات درگیر بوده اند، تماسهای مکرر گرفته شده و از آنها کسب اطلاع شده است و در هر مورد پس از توصیف وضع موجود و ذکر نقصها و کمبودها، پیشنهادهایی برای رفع آنها ارائه شده است.