کتاب مبانی تکنولوژی تربیتی

دنیای تعلیم و تربیت چهار انقلاب بزرگ را تجربه کرده است، نخستن انقلاب زمانی شی نقش های متفاوت والدین و بزرگسالان در قبال کودکان و جوانان را به معلمان و یا از نیا نهادهای آموزشی محول نمود . دومین انقلاب با اختراع ابزار نوشتاری و گذر از فرهنگ شفاه مکتوب به عنوان ابزاری در جهت پیشبرد امر تعلیم و تربیت اتفاق افتاد، چرا که تا قبل از .. شفاهی بود، اما با کشف خط، آن با گفتگو ادغام و برای تربیت و آموزش بکار گرفته شد.

سومین انقلاب با اختراع ماشین چاپ رخ داد و بدین وسیله کتابها در مقیاس بسیار گسترده و به چاپ رسید و در دسترس عموم قرار گرفت . چهارمین انقلاب در تعلیم و تربیت توسعه انقلاب ال بود که با اختراع رادیو، تلویزیون، رادیو ضبط، اوپک، ویدئو، اورهد، رایانه و ... همراه بود. و امرونوا و ابزارها که در جهت توسعه و بهبود تعلیم و تربیت مورد استفاده قرار می گیرند تحت عنوان تربیتی نامیده می شوند. تکنولوژی بطور اخص همانند سایر دست آوردهای علمی تاثیر زیادی برند انسانها داشته است، بطوری که ما انسانها هم اکنون در محیطی زندگی می کنیم که بخش بزرگی از محصول توسعه علوم و تکنولوژی می باشد. از آنجا که تکنولوزی در دنیای نوین بسیار برجسته و پر توان است، نظرات و دیدگاه های زیادی در مورد استفاده از تکنولوژی وجود دارد. اولین دیدگاه نسبت به تکنولوژی آن را عامل مسلط در دگرگونیهای اجتماعی می پندارد.

دومین دیدگاه که مارشال مک لوهان و دیگران از آن حمایت می کنند تکنولوژی را نیرویی سنگدل و نرم نشدنی در دگرگونیهای اجتماعی می دانند و به قول لوهان هر قسم تکنولوژی به تدریج محیط انسانی کاملا جدیدی پدیدار می سازد، طبق این دیدگاه نیروی مقاومت ناپذیر و فراگیر است .

سومین دیدگاه تکنولوژی را منجی می پندارد، و از اندیشه کسانی چون بیکن که می گوید «دانش قدرت است» نشات می گیرد، این دیدگاه عقیده دارد که استفاده از تکنولوژی یا تکوین و به کارگیری تکنولوژی جدید قادر به گره گشایی از تمامی مشکلات گوناگون بشر می باشد، اما این دیدگاه مطرح می کند که تکنولوژی به همان اندازه که حلال مشکلات می باشد. مشکلاتی نیز ایجاد می کند و نوآوری های فنی ممکن است فشار روحی قابل توجهی در افراد ایجاد کند. دیدگاه چهارم تکنولوژی را منشاء مشکلات انسان می دانند و آنرا مستبد نوینی می داند که انسان درمانده در برابر آن زانو می زند، این دیدگاه تا حدی از دیدگاه متفکرانی مانند روسو و فلسفه طبیعت گرایی سرچشمه می گیرد. «بهر حال تکنولوژی نه منجی و نه بوجود آورنده تمامی افراد می باشد، بلکه ما حق داریم که پیامدهای مثبت و منفی آنرا بشناسیم» (لاور، ترجمه سید امامی، ۱۳۷۳، صفحه ۱۰۳).

نباید فراموش کرد که علم و تکنولوژی نوین با رهانیدن ما از اسارت فقر مادی و گشودن زمینه وسیعی باعث تغییرات و دگرگونی شود ؟ از انتخاب که در آن اندیشه و اراده می توانند جولان دهد فراهم نموده است . اما تکنولوژی چگونه می تواندبا توجه به دیدگاه های بالا درباره تکنولوژی شواهد زیادی نشان می دهد که تکنولوژی یک مکانیسم دگرگونی می باشد. در مورد اثبات قدرت تکنولوژی در برخورد می توان در پیش گرفت، می توانیم دگرگونیهای خاص مثلا (تاثیر بر تعلیم و تربیت) را مشخص کرد و توضیح سر منشاء این ها را در تغییرات بوجود آمده پیدا کرد و یا اینکه یک نواوری خاص (در تعلیم و تربیت) را در نظر گرفت و پیامدها و نتایج آن را پی گیری کرد، بهرحال پیامکهای تغییرات فنی برای دگرگونی بسیار گسترده می باشد. با این وصف نقش تکنولوژی در کرکون سازی عظیم بوده است و ابراز پاره ای تردیدها در مورد برخی نظرات مربوط به تاثیر تکنولوژی به معنی انکار توان اثرات آن نمی باشد. اما چگونه می توان قدرت تکنولوژی را بطور اعم در سطح جامعه و بطور اخص در تعلیم و تربیت توضیح داد؟ و تکنولوژی چگونه بر دگرگونی های کلاس های درس تاثیر می گذارد «پاسخ می تواند این باشد ، اول اینکه تکنولوژی شقوق گزینش ها را افزایش می دهد و قادر است اهداف و آرمانهایی را چه در سطح جامعه و چه در نظام آموزشی که پیش از آن دست نیافتنی بودند به قلمرو امکان بیاورد و می تواند دشواری یا سهولت نسبی تحقق ارزشهای متفاوت را دگرگون سازد» (لاور، مترجم سید امامی، ۱۳۷۳) و بدین ترتیب نوآوری فنی در سطح کلاس درس به معنای آن می باشد که کلاس با حیطه وسیع تری برای گزینش های خود روبروست و هنگامی که کلاس مزبور شق تازه ای را برمی گزیند ممکن است دگرگونیهای زیادی در عوامل انسانی به جریان اندازد. حتی دگرگونی جزئی حاصل از کاربرد تکنولوژی در کلاس ممکن است پیامدهای چندگانه ای داشته باشد.

دومین طریقی که طی آن تکنولوژی می تواند موجد دگرگونی شود، تغییرات الگوهای کنش متقابل می باشد، به مجرد اینکه نوآوریهای فنی در نظام آموزشی توسط عوامل انسانی پذیرفته شد این امکان وجود دارد که برخی تغییرات ضروری در الگوهای کنش متقابل پدید آید، تغییراتی که خود فناوری آنها را ایجاد کرده است این امر را به واضحترین شکل در سازمانهای آموزشی و صنعتی می توان دید.بطور خلاصه تاثیر صرف تکنولوژی بر الگوهای کنش متقابل که به علت خودکاری یا سایبرنتیکی شدن سازمانها و بخصوص نظام آموزشی صورت گرفته، این میباشد که کنش متقابل انسان با دستگاههای فنی را افزایش و کنش متقابل انسانها را کاهش داده است. سومین طریقی که فناوری موجب دگرگونی در نظام های آموزشی و جامعه می شود در این نهفته است که پیشرفتهای تکنولوژی به ایجاد مسائل جدید گرایش دارند . این مشکلات سبب نوعی واکنش می شوند که ممکن است برای حل مشکلات مزبور به انواع دگرگونی ها و اصلاحات در نظام آموزشی منجر شود برای نمونه اصلاحات ساختاری و محتوایی در نظام آموزشی از تاثیرات تکنولوژی و علم می باشد .

نتیجه اینکه تکنولوژی در ایجاد جهانی بسیار پیچیده با مسائل متعدد و نو دست داشته است، مسائلی که زمانی یا اصلا وجود نداشتند یا حل نشدنی بودند، با این مسائل غالبا باید از طریق کاربرد تکنولوژی یا توسعه تکنولوژی مقابله کرد.