به جرأت می توان گفت که در طول تاریخ نوعی رایزنی، مشاوره و درمان روانی وجود داشته است. برای مردم مسائل و مشکلات رفتاری، هرچند ابتدایی و ساده، پیش می آمده است. آنان از کسانی که بزرگ خانواده، ریش سفید طائفه، روحانی محل یا طبيب قوم بودند کمک می طلبیدند. گرچه نوع کمک در جوامع مختلف متفاوت بوده است، ولی نوعی رابطه یاورانه وجود داشته است. افرادی که صلاحیت داشتند طرف مشورت قرار می گرفتند. این افراد به حرف مراجعان گوش می دادند و راهنماییهایی می نمودند.
امروزه مشکلات رفتاری انسانها پیچیده تر و متنوع تر شده است و متخصصینی را می طلبد که در حرفه های یاورانه از قبیل روان پزشکی، مددکاری، روان درمانی و مشاوره تبحر کافی داشته باشند و بتوانند فرد را در شناخت و حل مشکل خویش یاری دهند. فرآیند روان درمانی و مشاوره، بیانگر این واقعیت است که تلاش حرفه ای و علمی برای شناخت و کمک به حل مشکلات رفتاری آدمیان در جریان است. درمانگران و مشاوران با صرف وقت و استفاده از تجارب علمی و مهارتهای عملی خود به بررسی و شناخت مشکلات می پردازند و راه حلهایی برای مقابله با آنها ارائه می دهند.
روان پزشکی علمی بیشتر به درمان دارویی توجه دارد و اغلب به تعامل فرآیندهای روانی و بدنی توجه ندارد و بر پی آمدهای بیماریها، که عبارت از عواطف مخرب و از بین رفتن احترام شخصی و بیزاری از زندگی است تأكید نمی کند. حساس نبودن روان پزشکی علمی به اثرات مخرب عواطف ناسازگار، بیماران را سردرگم می نماید و متأسفانه گاهی به ملاقات افرادی ناوارد می روند. بیماران به این دلیل نزد افراد ناوارد و غیر متخصص می روند که فکر می کنند این افراد می توانند درمانی برای دردهای عاطفی آنان بیابند.
روان درمانگران و مشاورانی که به درمان غیر دارویی توجه دارند، بیماری را به صورت اختلال در كل شخصیت فرد می بینند و معتقدند که بیماری نه تنها بدن، بلکه همه شخصیت فرد را فرا می گیرد و بر تصور بیمار از خویش و بر روابط او با دیگران تأثیر می گذارد. این دسته به رابطه بیمار و درمانگر اهمیت فراوان می دهند. در مداوای مذهبی نیز به رابطه بدن و روان و به مبدأ و مقصد انسان و معنای وجود و زندگی توجه خاصی مبذول می گردد. بررسی روشهای مداوای مذهبی در جوامع مختلف، بیانگر تعامل نزدیک مسائل عقیدتی و حالات عاطفی و مبین رابطه نزدیکی روان و بدن است. و درمانگران و مشاوران، تلاش می کنند تا رابطه ای توأم با اعتماد با مراجع ایجاد کنند. در این رابطه کل شخصیت مراجع را در نظر می گیرند. مشاوران انسان را از یک بعد نمی نگرند و تمام ابعاد وجودی وی را در نظر دارند. آنان به مراجع کمک می کنند تا توان بالقوه خود رابشناسد و با امکانات محیطی آشنا شود و در جهت کمال خود پیش رود و زندگی پربارتری داشته باشد.
در این کتاب روان درمانی و مشاوره به جای یکدیگر بکار رفته است. اصولا مشاوره و روان درمانی از نظر نوع رابطه و روش کار و نظریه های مورد استفاده یکسان است.| فصول اولیه کتاب به تاریخچه ، تعریف و اهداف مشاوره و روان درمانی خواهد پرداخت و سیر تاریخی این دو را در ایران به اختصار بیان خواهد کرد. رابطه یاورانه و ماهیت آن و بررسی مشکلات مراجع در فصول بعد خواهد آمد. آنگاه مصاحبه مشاوره ای و نحوه ارزیابی مشکلات رفتاری مراجع بررسی خواهد شد. روشهای برخورد با مشکلات مراجع که شامل بحثی ترکیبی و متناسب با جامعه ایران است به دنبال می آید. سپس مشورت همراه با مشاوره گروهی و مشاوره خانوادگی بررسی می شود. سعی شده است تا مطالب کتاب روان پزشکان، مددکاران اجتماعی، روان پرستاران ، روان درمانگران، مشاوران و کسانی را که به حرفه یاورانه اشتغال دارند با مفاهیم اساسی و اصول و روشهای اولیه مشاوره و روان درمانی آشنا سازد.
همانطور که از نام کتاب برمی آید مطالب مطرح شده جنبه مقدماتی و آشنایی با مشاوره و روان درمانی دارد. بحث جامع در این مورد مستلزم تدوین کتابهای مفصل تر است. امید است روزی توفیق خداوندی شامل شود و هر موضوع به تفصیل مورد بحث قرار گیرد و حق طلب ادا گردد. این چهارمین بار است که در مطالب این کتاب تجدید نظر شده و اصلاحات و اضافات در آن درج گردیده است.