کتاب مقدمه و تحصیص و تلعلیقات حاشیه الروضه البهیه فی شرح المعه الدمشقیه معروف به حاشیه ملا احمد تونی

بیان اهمیت کتاب و لزوم تصحيح آن: بر اهل دانش پوشیده نیست که اشرف علوم بلحاظ موضوع و غایت، علم شریف شرایع یعنی علم فقه است و از : ابع یعنی علم فقه است و از زمان غیبت خورشید ولایت تابه این زمان، حضرات فقهای نام کتاب های نفیس و پر ارزشی را به رشته تحریر در آورده و آثار فقهی گرانبهائی از مرد به یادگار گذاشته اند که مهمترین آنها کتاب پر ارج روضة البهية في شرح اللمعة بقیه معروف به شرح لمعه تأليف عالم جلیل القدر، فقیه کم نظير، استاد الفقه و الفقهاء، مروج علوم اهل بیت عصمت، شهید سعید شیخ زین الدین مشهور به شهید ثانی میباشد.

بارها با اسلوب های مختلف چاپ و از زمان خود شهید ثانی تا عصر حاضر از کتاب های درسی و محل توجه و استفاده و استفاضه بزرگان و افاضل حوزه های علمیه بوده و شروح و حواشی زیادی بر آن نگاشته اند که هر کدام بنوبه خود از ارزش فراوانی برخوردار است، بالاخص حاشیه روضه البهيه تأليف مرحوم ملا احمد بن محمد تونی معروف به ملا احمد با فاضل تونی، از دانشمندان دوره صفوی قرن یازده هجری قمری که در عهد سلطنت شاه صفی اول و شاه عباس دوم میزیسته است.

این اثر ارزشمند که شامل نظریات آن فقیه بزرگوار در رابطه با بیان و توضیح مباحث مختلف کتاب شرح لمعه و حل عبارات مغلق و مسائل پیچیده آن است، بخاطر روانی و موجز و متقن بودن عباراتش دارای ارجحیت و محاسن زیادی نسبت به حواشی دیگر که در این زمینه نوشته شده اند، می باشد. این نگارنده بی بضاعت در دوران تحصيل، چه در حوزه های علمیه و چه در دانشگاه، هنگامیکه مشغول تدرس و فراگیری علم فقه، بخصوص شرح لمعه شهید ثانی از محضر اعاظم و اساتید گرام فن بودم از حواشی و نظرات صائب این عالم ربانی راجع به حل معضلات آن، استفاده های شایانی برده ام. مرحوم محشی در این اثر کم نظیرش همانطوریکه قبل نیز اشاره شد، از معماگویی وبیراهه رفتن و اطاله نابجای سخن پرهیز کرده، و حق مطلب را با بیان شیوا و بگرن مختصر برشته تحریر درآورده، و قول معروف: الكلام ما قل و دل» را کاملا رعا برده است.

متأسفانه این اثر گرانمایه با چنین خصوصیت و محسنات بارزی که دارد، و از تألیف آن بیش از سیصد و پنجاه سال می گذرد، همچنان بصورت مخطوطه و با وضع است انگیز در انزوای تاریک چند کتابخانه بطور مهجور و متروک خاک خورده و از انظار دسترس طالبان و شیفتگان فقه اهل بیت علیهم السلام دور مانده و کسی تا کنون به تصحي و تحقیق و انتشار آن همت گماشته بود. لذا این بنده آرزو داشتم که فرصتی پیش آید و خداوند متعال توفیق دهد تا بتوانم به تصحیح و تحقيق آن بپردازم و بدينطریق خدمتی و ناچیز به فقه و فرهنگ اصیل اسلامی کرده باشم.

الحمد لله این آرزو مورد اجابت خداوندی قرار گرفت و حقیر تصحیح و بررسی این کتاب کمیاب و ارزشمند را همراه با مقدمه ای مبنی بر شرح حال و شخصیت علمی محشى بعنوان موضوع پایان نامه دوره دکتری در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران با مدیر محترم گروه فقه، استاد بزرگوار جناب آقای دکتر فیض حفظه الله، در میان گذاشتم و معظم له نیز که خود در این علم شریف صاحب نظر و دارای تألیفات عدیده و نفیسه ای هستند از این پیشنهاد با رضایت و خشنودی کامل استقبال به تصویب همه اعضا رساندند. کرده و آن را در جلسه شورای اعضای محترم تحصیلات تکمیلی دانشکده الهیات مطرح و در اینجا بلحاظ تناسب بحث لازم دانستیم که قبل از پرداختن باصل موضوع، شمه ای به شرح حال و مقام علمی مصنف و شارح یعنی شهید اول و شهید ثانی رضوان الله تعالی عليهما، پرداخته شود، چرا که در شناخت اهمیت موضوع بحث مورد نظر، نقش و تأثیر بسزایی دارند، لذا نخست در بخش های اول و دوم مقدمه به شرح احوال و شخصيت بخش علمی و ذكر آثار پر ارج آندو بزرگوار پرداخته، سپس ترجمه و منزلت علمی محشی را در بعدی دنبال کردیم.