کتاب چمدان

سرگئی دولاتوف در 3 سپتامبر 1941 در اوفا، پایتخت جمهوری باشقیرستان در اتحاد جماهیر شوروی متولد شد؛ خانوادۀ او در آغاز جنگ جهانی دوم از لنینگراد (سن پترزبورگ کنونی) تخلیه شده بودند. مادرش ارمنی بود و ویراستاری می‌کرد و پدرش کارگردان تئاتر بود. دولاتوف در دانشگاه دولتی لنینگراد تحصیل کرد اما پس از دو سال و نیم، تحصیل را نیمه کاره رها کرد. او در لنینگراد با شاعران اهل این شهر، یوگنی راین، آناتولی نایمان، جوزف برادسکی و الکساندر نی آشنا شد. بعد به ارتش شوروی فراخوانده شد و مدتی به‌عنوان نگهبان زندان یک اردوگاه امنیتی خدمت کرد. بعدتر روزنامه‌نگار شد و در مجلات و روزنامه‌های مختلف لنینگراد فعالیت کرد.

***

دولاتوف در رمان «چمدان» با زبانی ظریف و طنزآلود دارد بخش‌های مهم زندگی‌اش را با نگاهی به محتویات چمدانی که با آن مهاجرت کرده بازگو می کند. او با چمدان زندگی دراماتیکی را آغاز می‌کند و در این مجموعه داستان که پیوندهایی هم با یکدیگر دارند به بررسی شرایطی می‌پردازد که در آن‌ها قرار گرفته است. «چمدان» با نوستالژی کمیک آغشته به شوخ‌طبعیِ گاهاً تلخ دولاتوف، رمانی به‌شدت انسانی و لذت‌بخش است. خواندن این رمان درک لایه‌های انسانی و زندگی را راحت‌تر می کند.

سرگئی دولاتوف هریک از داستان‌های کتاب چمدان را با یادآوری یک خاطره بسط می‌دهد؛ از خاطره‌ی خواستگاری و ازدواج گرفته تا مراجعه‌ی مأمور کا. گ. ب برای سردرآوردن از کار یک نویسنده‌ی سوئدی. گویی دولاتوف پس از سال‌ها از بیرون به تمام این ماجراها نگاه می‌کند و از نقطه‌نظری طنزآمیز به تحلیل و بررسی آن‌ها می‌پردازد. سرگئی کتاب چمدان را با این سوالات به پایان می‌برد: «تموم این سال‌ها توی کشورم چی به دست آورده بودم؟ خروجیم چی بوده؟ این حجم از آشغال؟ یا چمدونی از خاطرات؟» او موقعیتی را که در آن قرار دارد، پایان سفر نمی‌داند و به چمدان‌های بعدی و سفرهای بی‌پایان می‌اندیشد.