کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه دولتی

 بودجه، شاهرگ حیاتی دولت است، زیرا دولت، تمام فعالیت های مالی خود، اعم از کسب درآمد و پرداخت هزینه ها برای اجرای برنامه های متعدد و متنوع خود را در چارچوب قانون بودجه انجام می دهد. بنابر این بودجه آیینه تمام نمای تمامی برنامه ها و فعالیت های دولت است و نقش بسیار مهم و حیاتی در توسعه ی اقتصادی ملی ایفا می نماید. با توسعه وظایف دولت و افزایش سریع هزینه های دولتی و پیوند آن با وضعیت عمومی اقتصاد کشور، کنترل مخارج اهمیت خود را از دست داد و نیاز به بهبود در سیستم های برنامه ریزی، کنترل و مدیریت منابع بخش عمومی مطرح گردید تا تصمیم گیرندگان را قادر سازد، دید وسیع تری پیدا کرده و اطلاعات وسیعی در مورد نتایج عملکردها و هزینه های اجرای فعالیت ها داشته باشند. این امر موجب توجه دولت ها به اقتصادی بودن، کارایی و اثربخشی منابع دولت و به عبارتی، مدیریت مالی دولت شد. مواجهه با این شرایط نه تنها نیاز به بهبود روش ها و رویه های بودجه بندی موجود برای افزایش هماهنگی سیستم را مطرح ساخت، بلکه بعد جدیدی برای تصمیم گیری در مدیریت و مدیریت مالی دولتی افزود، یعنی سیستم بودجه ریزی عملیاتی و برنامه ای را برای بازنگری و ارزیابی مدیریت فعالیت های دولتی مطرح ساخت. ویژگی و وجه تمایز این سیستم از سیستم بودجه متداول، تأکید روی اهداف، نتایج و منابع حاصل از هریک از اقلام هزینه ها و یافتن پاسخ به این سؤال است که درآمدها به چه منظور خرج می شود از ضرورت های اصلاح ساختار اقتصادی، اصلاح روش های بودجه ریزی و توزیع منابع آن می باشد. از آنجایی که اختصاص هدفمند اعتبار به فعالیت های هر سازمان می تواند ضمن شفاف سازی نحوه توزیع منابع، امکان تحقق اهداف عملیاتی و انتظار برای دسترسی به نتایج هزینه ها را فراهم سازد، استفاده از روش بودجه بندی عملیاتی گام مؤثری در افزایش کارآیی و اثربخشی اعتبارات فراهم خواهد کرد.

 سیر تحول و اصلاحات بودجه در جهان اصلاحات بودجه بندی بیشتر در اوایل قرن نوزدهم میلادی به منظور افزایش توان حساب دهی حکومت ها به خصوص انگلستان اعمال می شد. قانون گذاری، کم کم توجه خود را از مالیات بندی به تخصیص هزینه های عمومی معطوف نمودند و کوشش هایی که در این زمینه انجام گرفت.