کتاب فریب حافظه

فکر می‌کنید حافظهٔ خوبی دارید؟ خاطرات عزیز‌ترین دارایی‌های ما هستند و ما هر روز از زندگی‌مان به آن‌ها تکیه می‌کنیم. آن‌ها ما را به آنچه هستیم تبدیل می‌کنند و بااین‌حال حقیقت این است که خاطرات به‌هیچ‌وجه آن سابقهٔ دقیق از گذشته‌ای که دوست داریم و به‌خاطر سپرده‌ایم نیستند! همهٔ ما گاهی اوقات دچار لغزش در حافظه شده‌ایم و ممکن است ناگهان نتوانیم نام کسی یا مهم‌ترین اطلاعاتی که به آن‌ها نیاز داریم را به‌خاطر بیاوریم. اما اگر ذهن ما پتانسیل خطاهای عمیق‌تری را داشته باشد که امکان دستکاری یا حتی جعل کامل خاطرات ما را امکان‌پذیر کرده باشد، آن‌وقت چه؟ کتاب «فریب حافظه» (The Memory Illusion) اثر دکتر جولیا شاو (Julia Shaw) روان‌شناس پزشکی قانونی و متخصص حافظه است که در این کتاب با کمک آخرین تحقیقات روز دنیا، تنوع شگفت‌انگیز روش‌هایی که مغز ما را ممکن ست گمراه کنند، توضیح داده است. او در این کتاب که در سال ۲۰۱۶ منتشر شده، نشان می‌دهد که چرا گاهی اوقات می‌توانیم خاطرات دیگران را دستکاری کنیم و متعاقباً آن‌ها را متعلق به خودمان بدانیم.

درباره‌ٔ کتاب 

کتاب «فریب حافظه» نشان می‌دهد که چگونه حافظهٔ انسان که اغلب همیشه به آن تکیه می‌کنیم و قابل اعتماد به‌نظر می‌رسد، درواقع عمیقاً خطاپذیر است. نویسنده در این کتاب با تکیه بر تحقیقات و آزمایش‌های روان‌شناختی متعدد، توضیح می‌‌دهد که خاطرات، تصاویر ثابتی از گذشته نیستند، بلکه روایت‌های بازسازی شده‌ای هستند که ممکن است مغز آن‌ها را تغییر بدهد یا کاملاً از خودش ساخته باشد. به عنوان مثال، نویسنده توضیح می‌دهد که افراد می‌توانند به راحتی از طریق تکنیک‌های تلقین، تخیل و بازیابی مکرر، رویدادهایی را به یاد بیاورند که هرگز اتفاق نیفتاده‌اند.

شاو نشان می‌دهد که چگونه این انعطاف‌پذیری در طراحی مغز تعبیه شده و توسط تأثیرات اجتماعی تقویت می‌شود. مثلاً وقتی خاطرات خود را بازگو می‌کنیم، با دیگران در مورد آن‌ها صحبت می‌کنیم یا آن‌ها را می‌خوانیم و بازنویسی می‌کنیم، خود عمل گفتن می‌تواند خاطراتمان را تغییر دهد. شاو فراتر از سطح فردی، پیامدهای گسترده‌تر این خاطرات غیرقابل اعتماد را بررسی می‌کند. او به سراغ سیستم حقوقی می‌رود و توضیح می‌دهد که چگونه شهادت شاهدان عینی می‌تواند هنگام اشتباه یا دستکاری حافظه، عمیقاً به خطر بیفتد.