فرهنگ هر جامعه در برگیرنده مجموعه ارزش ها، باورها، مهارت ها، هنرها و تمام آداب و رسومی است که به رفتار مردم آن شکل داده و سمت و سو می بخشد. به بیان دیگر ویژگی های فرهنگی هر کشور شناسنامه آن ملت است و هویت قومی و دینی آن را متجلیمی سازد.
در این میان هنر معماری جایگاهی خاص می یابد و پیام ویژه و جامعی برای سایر فرهنگ ها دارد. معماری اسلامی با پیشینه دهها قرن و اصالت و غنای کم نظیر خود تأثیر چشم گیری بر سبک معماری بسیاری از کشورهای جهان داشته است. چنانکه سبب شده است بسیاری از مجموعه داران غربی به گردآوری آثار معماری اسلامی بپردازند. با وجود آثار زیادی که از معماری اسلامی بر جای مانده توجه و تفکر نسبت به این مقوله کمتر شده است و این امر در بیشتر مواقع سبب از بین رفتن آرامش و نیز آسایش شده است.
پژوهش مورد نظر پیرامون معماری اسلامی است از آنجایی که مسجد و مسکن جزء مهم ترین ابنیه معماری اسلامی تلقی می گردد در این رساله سعی شده از اماکن دیگری همچون حمامها، کاروانسراها، بازارها، مقابر و آرامگاه ها، خیابان های شهر، محله، جاده ها و... را که طیف عظیمی از معماری اسلامی را شامل می شود، سخن به میان آورده نشود و فقط به این دو عنوان پرداخته شود.
کتاب پیش روی، شامل سه فصل است:
در فصل اول: تاریخچه معماری مطرح شده است که نخست تاریخچه معماری از ابتدای رویش مورد بررسی قرار می گیرد و در ادامه تاریخچه معماری اسلامی و چگونگی تکامل آن در اعصار مختلف مورد بحث قرار می گیرد.
فصل دوم با عنوان اصول معماری اسلامی می باشد که در ابتدا به اصول مادی از دید آیات و روایات پرداخته شده است و سپس به اصول معنوی معماری اسلامی از جمله پرهیز از تجمل گرایی، عدم تقلید از غیر مسلمان و عدم ضرر به دیگران پرداخته شده است. ...
و در پایان در فصل سوم، با عنوان آثار معماری اسلامی به آثار جسمی از قبیل تأمین بهداشت و سلامت و آسایش جسمی و سپس به آثار روحی پرداخته شده است.