شناخت هر پدیده ای به درجه شناخت ما از فرایند تاریخی آن پدیده بستگی دارد. فرایند تاریخی مالا بدین معنا نیست که پدیده را در بستر تاریخی آن منجمد کرده و از پدیده ای سیال، شییء جامد بسازیم، فرایند تاریخی برآنست که نحوه شکل گیری پدیده و عناصر مؤثر در آن را کشف کرده و سپس آن را در طول زمان مورد بررسی قرار دهد. آنچه در این فرایند اهمیت دارد، ادراک درست از شرایط عام و شرایط خاصی است که بر تحول پدیده و سیالیت آن مؤثر می افتد. بسنده کردن به تحلیل شرایط عام و تبیین پدیده از آن ره به همان اندازه خطرناک است که تعمیم دادن شرایط خاص به محیطی بس وسیع و از آن ره جهان شمول کردن شرایط خاص. چون، شرایط عام دریافت اوضاع و احوال کلی را میسور می سازد که پدیده - صرفنظر از هر شرط دیگری - در آن شکل می گیرد و تحول می یابد، به عبارتی روشن تر وجود شرایط عام را می توان شرایط خاص، اجازه شناخت و درک خود پدیده را آنچنان که هست فراه شرط لازم برای تكوین این پدیده دانست.