کتاب تئوری شکل شهر

این اثر نه تنها اندیشه و عمل بسیاری از طراحان، برنامه ریزان و نظریه پردازان شهری را تحت تأثیر قرار داد، بلکه بیشترین تأثیر را نیز بر متفکرین زمینه های متنوعی همچون مردم شناسی، معماری، جغرافیا، طراحی محیط و جامعه شناسی داشته است.

حتی امروز اندیشمندان همچنان به کشف مجدد کار لینچ پرداخته و آن را در تفسیر رابطه متغیر بین مردم و محیط مناسب میدانند. فردریک جیمز سون، نظریه پرداز برجسته فرهنگ مادی پس از مدرن که اخیر کار لینچ را به تفصیل مورد بحث قرار داده است به این نکته اشاره می کند که عدم توانایی مردم به تجسم یک تصور ذهنی منسجم از شهرهایشان حاکی از خصلت بیگانگی عمیق جوامع معاصر می باشد. نظریه پردازان علم معانی بیان نیز تلاش کرده اند که مفاهیم تصورپذیری لینچ را با دید انتقادی مورد تفسير قرار دهند. واژه «نقشه شناختی» که در اصل به ادوارد تولمن روانشناس نسبت داده شده و به احتمال زیاد هرگز توسط خود لینچ بکار گرفته نشده است، به تدریج مبين مفاهیم معروف کار وی گردیده است.

آنچه که معمولا تشخیص داده نمی شود این است که سیمای شهر» در حقیقت اولین گام جستجوی لینچ در تعریف خصوصیات عملکردی شکل خوب شهر است. وی ابتدا چنین استدلال می کند که خوانایی قطعة معیار مهمی برای یک شکل خوب شهر است، لیكن لازم است محورها و ابعاد دیگری نیز برای آنچه که ما به مفهوم هنجاری یک شهر خوب تلقی می کنیم وجود داشته باشد. هدف لینچ این بود که آن چنان معیارهای کلی و عمومی تدوین نماید که در کلیه جوامع انسانی و کلیه فرهنگ ها قابل اعمال باشد. از زمان انتشار «سیمای شهر» به بعد بخش اعظم فعالیت لینچ طی بیست و پنج سال اختصاص به تعریف این محورهای هنجاری پیدا کرد. با نگاهی به کل آثار لینچ، معلوم می شود که وی در بسیاری از مقالات منتشر شده و یا منتشر نشده خود پیوسته به دنبال کشف عناصر و اجزاء چنین معیارهایی بوده است. این امر در پژوهش ها، آموزش و حتی فعالیت های حرفه ای او نمایان است. انگار از یک حقیقت غائی جستجوی خود را دنبال می کرده است.

و نهایتا در سرانجام زندگی وی همه چیز به هم پیوست و این اثر به اتمام رسید. «تئوری شکل خوب شهر» در سال ۱۹۸۱، تنها سه سال پیش از مرگش منتشر گردید. لینچ سال های زیادی را روی آن کار کرد، تا اینکه بالاخره آخرین افکار خود را در مورد چگونگی تحقق یک شکل خوب برای شهر به دست آورد. بسیاری از همکاران و دانشجویان وی معتقدند که این کتاب از جهات متعددی حتی از کتاب «سیمای شهر» با اهمیت تر می باشد. اگر اولی سر آغاز فعالیت قدرتمند و برجسته لینچ بود، این کتاب حاصل و گل سرسبد آثار او می باشد و همچنان به عنوان یک منبع عمده، الهام بخش طراحان شهری و شهرسازان آینده خواهد بود.

به جا است که بالاخره این کتاب در اختیار معارف ایرانی زمینه های شکل شهر و طراحی شهری که در میان کشورهای در حال توسعه به عنوان پیشرفته ترین شهرت یافته است قرار گیرد. نه تنها شهرهای تاریخی ایران همچنان الهام بخش حرفه طراحی در سرتاسر جهان است، بلکه تفاسیر مقتدرانه طراحی شهری تاریخی همچون کار نادر اردلان نیز همچنان پیشروادبیات طراحی شهری تطبیقی است.

همینطور به جا است که از پروفسور حسین بحرینی، رئیس دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران که فرصت آن را یافته که این کار مهم لینچ را به فارسی ترجمه کند، قدردانی شود. پروفسور بحرینی اندیشمندی برجسته و شناخته شده بین المللی در زمینه شکل شهر و طراحی شهری است. این اثر کمک عمده ای به ادبیات طراحی شهری در زبان فارسی بوده و برای دانشجویان و متخصصین طراحی شهری و شهر سازی فوق العاده مفید خواهد بود. ترجمه نیازمند حوصله و کار مشقت بار است. در نهایت چنین کاری را باید تنها رنج عشق دانست. این واقعیت که اندیشمند برجسته ای نظیر پروفسور بحرینی وقت خود را صرف ترجمه این اثر نموده است ستایشی است از کار برجسته لینچ و همچنین قدردانی از همتی است که دکتر بحرینی صرف پیشرفت هدف آموزش و کاربرد طراحی شهری در ایران کرده است.