کتاب توصیه به دانشمند جوان

کتاب «توصیه به دانشمند جوان» نوشته سر پیتر برایان مداور، زیست‌شناس برجسته و برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۶۰، با ترجمه علیرضا صباغ معینی از سوی نشر دانژه منتشر شده است. این کتاب که نخستین بار در سال ۱۹۷۹ منتشر شد، از جمله آثار کلاسیک و ماندگار در حوزه راهنمایی برای ورود به دنیای علم و پژوهش است .

مداور در این کتاب که حاصل تجربه چندین دهه فعالیت علمی و مدیریت پژوهش است، کوشیده است تصویری واقع‌بینانه و بی‌پرده از زندگی علمی ارائه دهد. او برخلاف بسیاری از کتاب‌های انگیزشی که تصویری اسطوره‌ای از دانشمندان می‌سازند، بر این باور است که «نبوغ» و «الهام» نقشی چندان اساسی در موفقیت علمی ندارند؛ آنچه اهمیت دارد، عقل سلیم، ذهن پرسشگر و پشتکار است.

کتاب از دوازده فصل کوتاه تشکیل شده که هرکدام به یکی از پرسش‌ها یا مسائل کلیدی در مسیر یک پژوهشگر جوان می‌پردازد:

- «از کجا بفهمم برای کار پژوهش علمی ساخته شده‌ام؟»

- «روی چه موضوعی پژوهش کنم؟»

- «چگونه خودم را برای دانشمند شدن مجهز کنم؟»

- «جنسیت‌گرایی و نژادپرستی در علم»

- «وجوهی از زندگی و آداب علمی»

- «دانشمندان جوان‌تر و مسن‌تر»

- «ارائه‌ها»

- «آزمایش و کشف»

- «جوایز و پاداش‌ها»

- «فرایند علمی»

- «بهسازی علمی در برابر پیامبرگرایی علمی».

یکی از مهم‌ترین توصیه‌های مداور این است: «هر دانشمندی در هر سنی که بخواهد اکتشافات مهم انجام دهد، باید مسائل مهم را مطالعه کند» [citation:16]. او همچنین تأکید می‌کند که بهترین راه برای proficient شدن در پژوهش، «شروع کردن به انجام آن» است.

مداور به موضوعاتی چون لزوم آشنایی دانشمندان با ادبیات و علوم انسانی، خطر پیروی کورکورانه از مدهای علمی، اهمیت همکاری و گفت‌وگو با دیگران، و مسئولیت اخلاقی دانشمند در قبال پژوهش‌های «از نظر اخلاقی مشکوک» نیز می‌پردازد.

این کتاب در ایران با عنوان «توصیه به دانشمند جوان» توسط علیرضا صباغ معینی ترجمه و از سوی نشر دانژه منتشر شده است. کتاب برای دانشجویان، پژوهشگران جوان، اساتید و همه علاقه‌مندان به درک واقعیت‌های دنیای علم و پژوهش مناسب است.