در کشور ما از زمانی که زمینه انجام پژوهش در شاخه های مختلف علوم فراهم شده تاکنون نیاز به تهیه منابع و مطالب کافی در زمینه پژوهش علمی - به ویژه در سطوح تخصصی - کاملا چشمگیر بوده است. تلاشهای معدودی هم که در این زمینه صورت گرفته نتوانسته است پاسخگوی این نیاز اساسی باشد. نا آشنایی با متدولوژی و اصول روش علمی، طالبان کشف حقیقت را عملا به ذهن گرایی محض و برکناری از دنیای واقعی کشانده و حتی بسیاری از دست اندرکاران پژوهش را به کلی از مسیر علمی منحرف ساخته است. یکی از دلایل قاطع بی توجهی نسبت به اصول و روش علمی پژوهش، کمبود کاملا محسوس منابع معتبر و کتابهای تخصصی در این زمینه است، و همین امر انگیزه اصلی و مشوق نگارنده این سطور در بازنگری و افزودن مطالبی بوده است که پیش از این در کتاب شناخت روش علمی در علوم رفتاری در اختیار دانشجویان، مربیان، و علاقه مندان به پژوهش علمی قرار گرفته است.
از دگر سو، مفاهیم و اصطلاحات همپوشی که در روش شناسی علمی وجود دارد، بسیاری از پژوهشگران را با دشواری و ابهام روبه رو ساخته است. با توجه به اینکه این مطلب، به ویژه در زبان فارسی که مشکل ترجمه و برابر نهادن معادلهای مناسب را نیز دارد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است، فصلهای سوم و چهارم ویرایش جدید کتاب، به تعریف توصیف و متمایز ساختن مفاهیم بنیادین مانند انگاره، الگو، مدل، و ارتباط این مفاهیم با تئوری اختصاص یافته است. افزون بر این، با آنکه ادبیات و پیشینه پژوهش بخش بزرگی از حجم پایان نامه های تحصیلی و گزارشهای پژوهشی را به خود اختصاص می دهد، اهمیت، شیوه تدوین و به ویژه به کارگیری آن در ارتباط با بیان مسئله، تدوین فرضیه ها، و نیز توجیه و تفسیر نتایج پژوهش برای بسیاری از دانشجویان، حتی برای برخی پژوهشگران، آشکار نیست. در فصل دهم سعی شده است تا به این مهم پرداخته شود. سرانجام، تجربه ها و شواهد متعدد نشان می دهد بسیاری از پژوهشها و پایان نامه های تحصیلی به رغم برخورداری از موضوعهای جالب، اصیل و کاربردی به علت عدم تناسب حجم نمونه به نتایج مطلوب و معتبر دست نیافته است. از این رو، فصل سیزدهم به تعیین حجم نمونه، که یکی از دشواریهای عمده دانشجویان از لحاظ اجرا و عملی ساختن هرگونه پژوهش اعم از کمی، کیفی، زمینه یابی و ...) به شمار می رود، اختصاص یافته است.
محتوای کتاب، مانند ویرایش پیشین آن، روش شناسی و مسائل فنی پژوهش علمی را مورد توجه قرار می دهد و تأكید آن متوجه اصول و مفاهیم، ساختار، و پایه های پژوهش علمی است و بنابراین درباره پژوهشهای تاریخی، حقوقی، کتابخانه ای، بررسیهای فلسفی، و مانند اینها بحث نمی کند. با آنکه عنوان کتاب بیانگر «طرحهای تجربی پژوهش» نیست، تلاش شده است علاوه بر بررسی ارتباط منطقی بین مسئله، طرح پژوهش، و مسائل روش شناسی حل مسئله، چندین طرح پژوهشی نیز که نسبت به سایر طرحها عمومیت بیشتری دارد معرفی، مزایا و محدودیتهای عملی آنها مورد بحث قرار گیرد و فنون آماری مناسب برای تحلیل آنها نیز ارائه گردد.
در ایران را از این زنان را در ایرا ن با آنکه موضوع کتاب، اندازه گیری و سنجش و آمار نیست، محتوای آن با برخی مفاهیم اساسی آمار ( مانند میانگین و واریانس) پیوند یافته است. هرچند چیرگی در محتوا و مطالب آن بدون زمینه آماری امکان پذیر است، اما عدم آشنایی با اصطلاحات و مفاهیم آماری ممکن است یادگیری مطالب کتاب را به تأخیر اندازد. زیرا پژوهش علمی از آمار جداشدنی نیست و اصولا خواندن و فهمیدن مقاله ها و گزارشهای پژوهشی (و حتی انجام پژوهش علمی) بدون درک مفاهیم آماری و به طور کلی تفکر کمی و آماری ممکن نیست. آشنایی با ماهیت و مقصود علم آمار و استنباط آماری و به طور کلی همه مطالبی که ممکن است در سه واحد درس مقدماتی آمار فراگرفته شود، پیش نیاز و زیربنای درک مطالبی است که در این کتاب آمده است. کتاب آمده است.
در بیان اصطلاحات فنی از آوردن زبان محاوره ای پرهیز و حتی الامکان از اصطلاحات متداول در زبان فارسی که صاحب نظران در نوشته های خود به کار برده اند استفاده و کوشش شده است واژه های قابل درک زبان فارسی بر واژه های بیگانه ترجیح داده شود. اما مؤلف گاه ناگزیر بوده است برخی از اصطلاحات خارجی (مانند مدل، تئوری) را به سبب آنکه جنبه جهانی و همگانی دارد و در اکثر زبانهای رسمی دنیا یکسان نوشته و تلفظ می شود، عینا به کار برد و گاه نیز به ناچار برای تعدادی از واژه های فنی، معادل فارسی ( که ممکن است مورد قبول سایر مؤلفان نباشد) تهیه کند.
در نگارش مطالب، نویسنده تلاش کرده است آنچه اندیشیده، خوانده، دیده، و آنچه را شخصا تجربه کرده یا دیگران تجربه کرده اند، به رشته تحریر درآورد. البته رعایت سادگی از ضروریات هر نوشته است اما تا آن حد که کار به ارائه مطالب پیش پا افتاده نکشد. تردیدی نیست که آوردن تشبيههای زیبا، توصیف بدیع، استعاره لطيف، و عبارتهای دلپذیر هر نوشته را پربارتر و خواندن آن را شیرین تر و گیراتر می کند. اما در این کتاب به سبب ماهیت علمی آن کوشش شده است از صنایع ادبی تشبیه و کنایه و استعاره استفاده نشود. هر مطلب بدون مقدمه چینی و قلم فرسایی بدون پوشیده گویی و کلی گویی بیان شده و تلاش نویسنده همواره این بوده است که مطالب به گونه صریح، روشن، و گویا نوشته شود و از عنوان و موضوع اصلی کتاب دور بیفتد.
هرچند محتوای کتاب را مجموعه کاملی شامل همه مطالب درسی معادل ۳ واحد درس روش تحقیق که در دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد تدریس می شود تشکیل می دهد، اما مطالب آن به گونه ای تهیه شده است که بتواند در پژوهشهای عملی به ویژه در امر تهیه پایان نامه تحصیلی دانشجویان فوق لیسانس و بالاتر نیز مفید افتد.
-230x250.jpg "کتاب زبان بدن")
