برنامه ریزی شهری از جامعیت خاصی برخوردار می باشد و محتوای آن به نسبت عمق ارتباطی که با محیط شهر و ساکنان آن دارد، بسیار گسترده است. شاید کمتر دانشی را بتوان یافت که اینچنین با رسته های مختلف علمی در ارتباط باشد، از آنها بهره گیرد و در عین حال برای خود رشته ای مستقل را به وجود آورد. برنامه ریزی شهری یک نظام است
. نظامی که از عناصر و اجزایی تشکیل گردیده که با هم در ارتباطند، با هم تداخل دارند و بر یکدیگر تأثیر می گذارند. ولی بر روی هم صورت واحدی پیدا می کنند. لذا، با چنین بینشی که بر این دانش مترتب است، تالیف یک یا چند کتاب نمی تواند بیانگر کلیه اصول محتوایی، ضوابط، ارتباطات و خصوصیات آن باشد. برنامه ریزی شهری، به دلیل پویندگی انسان، دانشی پویا است که روز به روز تحول بیشتری یافته و زمینه های مساعدی را برای پژوهش و تحقیق به وجود می آورد؛ و با توجه به دور تسلسلی که دارد، نمی توان یکجا و به یکباره به تعریف و توضیح آن پرداخت و کتابی را فراهم آورد که به نحو کامل، برنامه ریزی شهری را معرفی کرده، و کلیه نکات آن را نیز یادآور شده باشد. بلکه، تنها می توان به توضیح در مورد قسمتهایی از آن پرداخت. از نظر تاریخی، سابقه برنامه ریزی شهری به ادوار بسیار دور می رسد. ولی سابقه مدون و مطالعه و تجزیه و تحلیل علمی آن به دوران پس از انقلاب صنعتی و بویژه قرن بیستم و به نحوی اختصاصی تر به دهه های اخیر میرسد. برنامه ریزی شهری، در ارتباط با توسعه شهرها، افزایش جمعیت آنها و تأثیر ماشین گرایی بر حیات شهرها و ساکنین آنها، هر روز از اهمیت بیشتری برخوردار می شود. ش هرها با محیط منطقه ای و نواحی اطراف خود در ارتباط می باشند. و از کلیه شرایط آنها، اعم از عوامل اقلیمی و طبیعی، عوامل فرهنگی و اجتماعی و عوامل معیشتی و اقتصادی تأثیر می پذیرند و بر آنها نیز به بطور متقابل تأثیر می گذارند. چنین رابطه و نظامی در اثر گسترش یکباره
کالبدی و افزایش انفجار آمیز جمعیت شهرها، نظام شهرنشینی را با بحران و آینده آن را با ابهام روبرو ساخته است. وجود همین عوامل، بر اهمیت برنامه ریزی شهری و لزوم تحقیق و تفحص بیشتر در ارتباط با آن می افزاید. هدف از تأمین کتاب حاضر، بیشتر معرفی و بیان اصول مقدماتی برنامه ریزی شهری است، و به هیچ وجه ادعای آن که با نوشتن این کتاب، کلیه نکات برنامه ریزی شهری یا مقدمات آن آورده شده، یا حتی با عنوان مطالبی چند در بعضی از موارد آن توضیح کاملی فراهم آمده است، معنایی ندارد. این کتاب ضمن معرفی اصول مقدماتی برنامه ریزی شهری، روابط عناصر مختلف موثر در آن را مورد بررسی قرار داده و روند مطالعاتی، تعاریف، اصطلاحات و ارتباطات آن را به عنوان زمینه هایی جهت شروع مراحل بعدی تحقیق و تتبع در برمی گیرد.
در تدوین این کتاب، ضمن استفاده از منابع و ماخذ داخلی و خارجی، به میزان قابل توجهی از پژوهشها و تجربیات شخصی استفاده شده و موضوعات مطروحه و تجزیه و تحلیل مباحث مربوط به آنها به نحوی انجام گرفته که اساس محتوایی درس مبانی برنامه ریزی کالبدی» در دانشکده های معماری و قسمت شهرسازی درس مبانی معماری و شهرسازی» در دانشکده های عمران در قسمتهایی از درسهای «مبانی برنامه ریزی شهری» و روش های برنامه ریزی شهری» در دوره کارشناسی ارشد شهرسازی را در بر گیرد.