کتاب نگرش سیستمی در مدیریت و برنامه ریزی

بدون تردید مدیریت نوین سازمان ها در آغاز قرن ۲۱ میلادی برای رهبری و هدایت سازمان های مختلف نیاز به دانش گسترده و شناخت کامل و دقیقی از خصوصیات این نوع سیستم های اجتماعی دارد. مشکلات جوامع انسانی و سازمانها روز به روز پیچیده تر و حل آنها نیازمند تفکر برتر است. موارد فراوانی وجود دارد که تلاش مدیران و مسئولان برای حل یک مشکل، فقط باعث تسکین آن شده و پس از مدت کوتاهی، وضعیت مانند قبل شده یا منجر به ایجاد مشکلاتی بزرگتر و حادتر گردیده است.| در این میان، رویکرد سیستمی، مدعی ارائه روشی برای برخورد اصولی تر با پیچیدگی های دنیای کنونی است. در چند دهه ی پایانی قرن بیستم نگرش سیستمی به عنوان نظریه ای علمی در زمینه های مختلف علوم تأثیرات شگرف و گسترده ای بر جای نهاده است. این دیدگاه در بررسی ویژگی های سازمانها و مقوله مدیریت و پیدایش نظریه های نوین نتایج ارزنده ای در پی داشته است. نگرش سیستمی دیدگاهی است که به ما اجازه میدهد تا نیروها و متغیرهایی که در محیط خارج و داخل سازمان تأثیر اساسی دارند، بشناسیم و به عملکرد و جایگاه آن در سازمان پی ببریم. این نگرش در اداره ی سازمانها موجب یکپارچگی در ایجاد چارچوب کلی شده و جنبه های گوناگون شناخت سازمانها را عملی می سازد. همچنین از نظر مدیریتی نگرش سیستمی به مثابه دیدگاهی کل گرا، سازمان را ترکیبی از عناصر فنی، انسانی و بیولوژیکی که یک کل را به وجود آورده اند، تلقی می کند. و در قالب این نگرش هر یک از اجزاء و عناصر متشکله سازمان در ارتباط با وظیفه و نقش خود در کلیت سازمان مورد ارزیابی قرار می گیرند. 

مشکلات جوامع انسانی و سازمانها روز به روز پیچیده تر و حل آنها نیازمند تفکر بهتر است. تفکر سیستمی فرآیند شناخت مبتنی بر تحلیل (تجزیه و ترکیب در جهت دستیابی به درک کامل و جامع یک موضوع در محیط پیرامون است این نوع تفکر درصدد فهم کامل سیستم و اجزای آن - روابط بین اجزا و كل و روابط بین کل با محیط آن فراسیستم است. تفکر سیستمی هدف نیست بلکه دقیقا ابزاری است که فهم و درک دنیای پیچیده اطراف ما را آسان می کند. تفکر سیستمی بسیار کاربردی بوده و نگرش انسان را نسبت به موضوعات تغییر می دهد. این تغییر نگرش و زاویه دید باعث می شود که نتایج متفاوت تری را به دست آوریم. در واقع تفکر سیستمی ما را قادر می سازد تا از میان انبوه پیچیدگی ها به ساختارها اصلی مسایل دست یابیم و قوانین حرکت آنها را بشناسیم. در عین حال تفکر سیستمی به معنی چشم پوشی از پیچیدگی ها نیست بلکه درست برعکس به معنی چگونگی سازماندهی آنهاست به گونه ای که بتوان بر آن فایق آمد. موارد فراوانی وجود دارد که تلاش مدیران و مسئولان برای حل یک مشکل، فقط باعث تسکین آن شده و پس از مدت کوتاهی، وضعیت مانند قبل شده یا منجر به ایجاد مشکلاتی بزرگتر و بدتر گردیده است. جهان امروز جهان پیچیدگی های روزافزون است و بسیاری از مدیران در این محیط غامض، دلیل اصلی عملکرد غیر موثر خود را فقدان و یا کمبود اطلاعات می داند اما مساله اطلاعات که مدیران با آن مواجه هستند نه کمبود اطلاعات، بلکه درست برعکس انبوه اطلاعات در دست آنهاست. چیزی که ما همواره باید به دنبال آن باشیم آن است که چه مطلبی مهم و چه مطلبی بی اهمیت است، کدامین متغیر کلیدی است و توجه بیشتری می طلبد و کدام یک کمتر. در این میان رویکرد سیستمی، مدعی ارائه روشی برای برخورد اصولی تر با پیچیدگی های دنیای کنونی است. این کتاب با عنوان نگرش سیستمی در مدیریت و برنامه ریزی با تاکید بر نظام آموزشی تالیف گردید و مطالعه ی این منبع به مدیران سازمان های آموزشی توصیه می گردد.

همچنین مطالب این کتاب مطابق سرفصل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دفتر برنامه ریزی آموزش عالی به عنوان منبع درسی دانشجویان کارشناسی ارشد رشته های مدیریت، و برنامه ریزی آموزشی و درسی تدوین شده است. از این رو، در چاپ دوم علاوه بر ویرایش سایر فصول و افزودن مطالب جدید، فصلی با عنوان آموزش و پرورش و نگرش سیستمی به کتاب فوق افزوده شد.