کتاب گرافیک محیطی

دنیایی که در آن زندگی می کنیم با سرعت خارق العاده ای تغییر و پیشرفت می کند. این تغییرات به صورت تصاعدی رخ میدهد که البته حاصل افزایش تصاعدی دانش بشر است. اگر روند شکل گیری دانش بشری را در طول تاریخ مطالعه کنیم، می بینیم که در طول هزاران سال به صورت بطىء قدم های سنگینی برداشته و هرچه جلوتر آمده گویی با انگیزه خاصی بر سرعت خویش افزوده است. البته عواملی چند بر سرعت یا کند شدن این فرایند تأثیرگذار بوده اند.

در شرق اولین طلیعه ها را در مناطق بین النهرین، مصر، چین و هند می بینیم و در غرب سراغ آن را باید در یونان و بعدا در روم گرفت. حرکت اروپا از دوره قرون وسطی به دوره رنسانس و بعد وارد شدن به دوره ماشینیسم چنان با سرعت انجام گرفت که متولیان علوم و دانش بشری خود را زیر خروارها دانش و اطلاعاتی یافتند که با سرعت عجیبی سیری رو به رشد را می پیمود و این حاصل تغییر نگرش انسان و جهان بینی او بود. دیگر امکان لگام زدن به این اسب سرکش نبود و با پشت سر گذاشتن قرن بیستم، با حجم وسیعی از اطلاعات و داده ها مواجه شدیم. دانشمندان علوم و فناوری اطلاعات اذعان دارند که اطلاعاتی که بشر در ربع آخر قرن بیستم به دست آورده معادل کل دانش فراهم شده در طول تاریخ بشر است.

جریان های هنری نیز از این فرایند متأثر بوده اند. مکتبهای هنری بر اساس همین تغییر نگرشها شکل گرفته است. خصوصا در مباحث نقد هنری و زیباشناختی از کانت به بعد، با شکل گیری مکاتب اگزیستانسیالیستی نگرش هنر قرن بیستم متحول شد. مظاهر هنر هر یک به تناسب خود در انعکاس این تغییرات نقش ایفا می کردند. بعضی از حیطه های هنری، در عین حال که منعکس کننده اوضاع حاکم بر جامعه بودند، در حکم هنری کاربردی و عمومی نقش های متفاوتی را بر عهده داشتند و ارتباطات غیر کلامی بر عهده آنها بود. شاخص این هنرها هنرهای تجسمی است که هنر طراحی گرافیک کاربردی ترین آنها و یکی از پرمخاطب ترین بخش های حوزه طراحی گرافیک است.

اکنون با دو مقوله پیچیده مواجهیم، یکی انسان و دیگری محیط پیرامون او. بنابراین می توان تصور کرد که هنر گرافیک، خصوصا طراحی گرافیک محیطی، نقشی فراتر از یک هنر صرف دارد، به طوری که در بسیاری موارد یک طراح گرافیک محیطی باید بر جامعه شناسی و روان شناسی آگاهی و اشراف داشته باشد و با مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه آشنا باشد، تا بتواند از طریق طراحی گرافیک تأثیرگذار باشد و با ارائه عناصر بصری مناسب در حل بعضی از معضلات اجتماعی و فرهنگی نقش اساسی ایفا کند. از این رو، طراح گرافیک محیطی نگرشی کلی دارد و در تعامل با بسیاری از مسائل اجتماعی است. هرچند گاهی روی بخش های کوچکی متمرکز می شود، همان بخشها در جای خود در ارتباط با موضوع های کلیتری قرار گرفته اند. بنابراین گرافیک محیطی پرمخاطب ترین طیف هنرهای کاربردی را به خود اختصاص می دهد و این، در این آغاز هزاره سوم نقشی بزرگ دارد.