کتاب دوران مدرن: هنر، زمان، سیاست

معرفی کتاب دوران مدرن: هنر، زمان، سیاست اثر ژاک رانسیر

در این کتاب، ژاک رانسیر انتقادی بنیادین و عمیق نسبت به مدرنیسم و پیوست پست‌مدرن آن ارائه می‌کند. او با تحلیل دقیق، زمان تک‌خطی و انحصاری مرسوم در این دو گفتمان را در مقابله با پیچیدگی و تنیدگی زمان‌مندی‌های متنوعی قرار می‌دهد که در فرآیندهای نوظهور رهایی و انقلابی‌گری هنری نمود یافته‌اند. رانسیر بر این نکته تأکید می‌کند که تکثر زمانی موجود، ابعاد دوگانه‌ای از زمان را آشکار می‌سازد.

او یادآور می‌شود که زمان دیگر محدود به مفهومی صرفاً خطی نیست که گویی مسیری از گذشته به سوی آینده را می‌پیماید، بلکه زمانی است که با مناسبات اجتماعی و سلسله‌مراتبی دیرپا میان افرادی که وقت دارند و کسانی که از چنین امتیازی بی‌بهره‌اند، تعریف می‌شود. این نظم سلسله‌مراتبی که در گفتمان مارکسیستی، به‌ویژه در مفهوم پیشقراولان، تداوم یافته و در مبانی مدرنیسم به روایت کلمنت گرینبرگ نیز بازتاب گسترده‌ای داشته است، همچنان بر زمان حال حاکم است.

زمانی که وابسته به افسانه ضرورت تاریخی و تبیین‌های متخصصان آن است. اما رانسیر با دیدگاهی متفاوت، راهکاری برای شکستن این زنجیره سلسله‌مراتب زمانی ارائه می‌دهد. او با ارجاع به فهم امرسون از نقش شاعر جدید، بیان می‌کند که گسست از این مفهوم سلسله‌مراتبی متضمن نوعی درک نوین و بنیادین از امر مدرن است.

رانسیر تحقق این درک مدرن را در دو هنر حرکتی خاص، یعنی سینما و رقص، به تصویر می‌کشد. او تأکید دارد که این دو هنر، با ظهور خود در ابتدای قرن بیستم، توانستند تضاد میان انسان‌های آزاد و موجوداتی ماشین‌گونه را نمایان کنند و در عین حال شکاف عمیقی را که میان انقلاب‌های هنرمندان خلاق و انقلاب‌های برنامه‌ریزان جامعه وجود داشت، آشکار سازند. با این کار، سینما و رقص نه تنها مرزهای سنتی هنر را جابه‌جا کردند، بلکه منظری تازه برای تحقق آزادی و بیان هنری ارائه دادند که فراتر از چارچوب‌های معمول مدرنیسم و پست‌مدرنیسم است.