داروهایی از طبیعت که هزاران سال است انسان آنها را کشف و آزمایش کرده، در اواخر قرن بیستم میلادی دوباره مورد توجه قرار گرفت. هرچند طب دانشگاهی و علم داروسازی که از جهان بینی علمی متأثر است، با کاهش اقبال مواجه گردیده و در مقابل، تمایل مردم به محصولات دارویی سنتی افزایش یافته است و دانسته های قدیمی ها و کهنسالان در مورد تأثیر گیاهان دارویی هرلحظه جایگاه بیشتری در اذهان مردم می یابد.
در این کتاب، با خواص دارویی گیاهی آشنا می شویم که هم از جنبه درمانی و هم پیشگیری حایز اهمیت است و آزمایشهای علمی نیز این مهم را اثبات نموده است، این گیاه سیاه دانه» نام دارد، اما با وجود تمامی تجربیات مثبت به دست آمده، نباید آن را دارویی معجزه آسا فرض کنیم که می تواند هر نوع بیماری لاعلاج را درمان کند.
مصرف سیاه دانه به شکلهای مختلف قطعا می تواند به یک دوره طولانی درد و رنج پایان دهد، بنابراین ارزش آن را دارد که تاثیراتش را تجربه کنید.
در این کتاب، برای بسیاری از بیماریها، نسخه ها و توصیه های کاربردی خواهید یافت. شما می توانید از این کتاب به عنوان یک کتاب مرجع استفاده کنید و به کمک آن دریابید که مفهوم واقعی هر بیماری چیست و چه عواملی با آن در ارتباط می باشند
طبیعت، گیاهان حیرت انگیز فراوانی را در اختیار بشر قرار داده است که بشر می تواند از آنها برای درمان جسم و روح خود استفاده کند. تنها کاری که باید انجام دهیم این است که گیاهان را دوباره بشناسیم و برای سلامت جسمی و روحی خود از آنها استفاده کنیم. این کتاب، با ارائه اطلاعات و مطالب عمومی و تخصصی، ذکرعلائم و نشانه های بیماری و در نهایت توصیف آن، راههای درمان برخی از بیماریها را نشان می دهد.
تکامل تاریخی سیاه دانه در جایگاه یک گیاه دارویی و ادویه غذایی
پیشینه و سرمنشأ
سیاه دانه که نام علمی آن Nigella sativa می باشد، گیاه بومی منطقه آسیا و مشرق زمین است. قدمت دارویی این گیاه بالغ بر سه هزار سال است و گاه به خاطر کاربردهای زیادش به دارویی معجزه آسا شهرت یافته است.
قدیمی ترین مکتوبات راجع به آن در یک کتاب گیاه شناسی عصر آشوریان آمده است که سیاه دانه را با نام «تین - تیرسیاه، بسیار کاربردی توصیف کرده و نقش دارویی برجسته ای را در درمان ناراحتی های داخلی و خارجی برای آن قائل شده است. حتی فراعنه مصر نیز از تأثیر های این گیاه دارویی مطلع بوده اند. پزشکان خانوادگی آنها، همیشه یک ظرف کوچک حاوی سیاه دانه همراه داشتند تا پس از پرخوری فراعنه، نفخ و دل دردهای آنان را به سرعت تسکین دهند. در فاصله قرن دوم تا هفتم میلادی اکوپته ها، - بازماندگان مسیحی مصر باستان - دانش گیاه شناسی سنتی را به دیگران منتقل کردند.
این گیاه دارویی بخصوص در بین کشورهای اسلامی اهمیت و گسترش فراگیری داشته است و یکی از دلایل آن حدیث پیامبر اسلام(ص) است که فرموده اند: «سیاه دانه درمان هر دردی است غیز از مرگ
ابوعلی سینا پزشک و فیلسوف مشهور ایرانی نیز در قرن چهارم ه ق در کتاب مشهورش قانون، به تفصیل درباه تأثیرهای مثبت سیاه دانه بر روی مسمومیت، ناراحتیهای ریوی، پوستی و انگلهای روده سخن گفته، آن را برطرف کننده تب، سرفه، دندان درد و سردرد دانسته است.
با توجه به نسخه های باز مانده از مشرق زمین، این گیاه بعدها در درمان بیماری های روده کلیه، صفرا، مجاری تنفسی و همچین برونشها و دردهای قاعدہ گی ، و همچنین کرم کودکان تجویز می شده است. سیاه دانه مورد قبول همه طبقات اجتماعی بوده وبرای، مراقبت از پوست و جلوگیری از ریزش مو و شوره سر، مورد استفاده قرار می گرفته است. کاربردهای چند گانه این گیاه باعث شده که از جنوب شرق اروپا و شمال آفريقا به سوریه و ترکیه و از آنجا به ایران و پاکستان و در ادامه به هند و چین راه یابد. سیاه دانه در کنار استفاده سنتی در تهیه نان، وغذا خیلی زود جزء ثابتی از طب هندی «آیورودا شد. حتی بیمار بهای هچون میل افراطی به لاغری و ناراحتی های عصبی که برای آن دوره عجیب و بیگانه به نظر میرسند، به کمک سیاه دانه درمان می شدند
مهمتر از همه، استفاده از آن در درمان بیماریهای زنانه بوده است که برای تسکین دردهای خفیف رحمي وتب تفاسی (لرز شیر ) به کار برده می شد
تاریخچه سیاه دانه در اروپا
در انجیل، سیاه دانه با نام اکتساه یا کتزا ادویه ای خاص برای مطبوع کردن نان و شیرینی دانسته شده است. درمانگران بزرگ عهد یونان و روم نیز با خصوصیات درمانی آن آشنا بوده اند. «هیپو کراتس، پزشک مشهور یونانی در قرن پنجم قبل از ماه از گیاهی به نام ملانتيون، یعنی برگ سیاه نام برده است . طبیبان هم عصر وی نیز در منور آن زمان این واژه را در رابطه با درمان بیماریهای گوناگون به کار می برند. در دیگر اسناد باستانی می توان بهاء واژه را با نام علمی اش، نیگلاء پیدا کرد که برگرفته از واز های لاتین به معنای اسیاه است
پلیوس سکوندر و س در قرن اول میلادی در کتاب قطورش، تاريخچه طبیعت سیاه دانه را به تفصیل ستوده است. وی این گیاه را با نام گیت
دار و یی بسیارموثر در علاج بیماریهای گوارشی و مار گزیدگی و عقرب گزیدگی و همه ترمیم جراحهای پوستی
جراحتها و زخمهای چرکی و دملها میدانست. نسخه های وی برای درمان سرماخوردگی و التهابهای ناحیه سر، در کتابهای تاریخی درمانگران به ثبت رسیده است.
کارل کبیر، در سال ۷۹۴ میلادی به این گیاه اهمیت داد و حتی کشت آن را در سطح زیاد توصیه کرد، و این گونه بود که سیاه دانه در سال ۱۸۱۶ م سرانجام به صومعه «سنت گالنر راه یافت. در یکی از بخشهای آتی کتاب، تنوع گونه های این گیاه و نام گذاریهای اشتباه و مشکلاتی را که از آنها ناشی می شود به شکل علمی بررسی و حل خواهیم کرد.
به هر حال، در این نکته هیچ بحثی نیست که سیاه دانه (Nigella sativa) با وجود تمامی سوء تعابیر، همچنان به عنوان یک گیاه دارویی رو به رونق است. «هیرونوموس بوک دانش عصر خود را در کتاب «فرهنگ جدید گیاهان، گرد آوری نمود و آن را در سال ۱۵۳۹.م به چاپ رساند.
در آن زمان، این گیاه را عموما با نام «گشنیز سیاه» می شناختند و به سادگی آن را نیگلا» می نامیدند. بعدها شمار زیادی از پزشکان و طبیبان قرن ۱۶ که به واسطه روایات و منابع اعصار گذشته به تأثیرهای این گیاه اعتقاد داشتند، به تشریح آن پرداختند و از آنجا که این گیاه در این سالها گسترش زیادی یافته بود، نمونه های وحشی و قابل کشت آن از هم تفکیک شد. آخرین اثر جامعی که درباره تاثیرهای گیاهان دارویی در سال ۱۷۳۱ م منتشر شد، متعلق به ایاکوب تئودورس تابرنامونتوس» بود که تمام دانش عصر خود را درباره گیاه سیاه دانه جمع آوری نمود. در این کتاب از روغن سیاه دانه با نام Melanthium oleum یاد شده است. این روغن را که از راه فشردن حاصل می آمد، با کمی روغن کنجد مخلوط کرده، مانند کرم برای بهبود جراحتها و برطرف کردن ناپاکیهای پوست به کار می بردند.
علاوه بر این، از راه تقطير بخار آب، اسانسی را به دست می آوردند که Oleum Nigella نامیده می شد.