کتاب مدیریت تدارکات و لجستیک

امور تهیه و تدارک كالاها و نیازهای یک سازمان، حفظ و حراست از آنها و کنترل های مالی و جنسی لازم درباره ی آنها یکی از مهم ترین وظایف سازمان ها، به ویژه سازمان های بازرگانی و صنعتی، به شمار می رود. امروزه مدیریت تدارکات» یا «اداره امور کارپردازی و انبارداری» که عملیات مزبور را در بر می گیرد، یکی از با ارزش ترین تخصص های مدیریت است. این تخصص در سطح جهانی از مرتبه ای والا و استوار برخوردار است و در پیشبرد هدفهای سازمان و افزایش کارایی و سود سهم به سزایی دارد و لذا یکی از مهم ترین درسها و مباحث رشته مدیریت به شمار می رود.

قسمت اعظم سرمایه در گردش سازمان ها صرف خرید مواد اولیه، لوازم و تجهیزات و تأمین نیازهای مختلف سازمان می شود، که ممکن است بر اثر انبارداری نادرست و سوء مدیریت، در معرض اتلاف و تباهی قرار گیرد؛ کما این که هرساله شاهد میلیونها ريال ضایعات در این زمینه در سازمانهای مختلف هستیم. ضمن آن که، متأسفانه بیشترین سوءاستفاده ها و بالاترین درصد فساد اداری و مالی در این رشته از مدیریت نهفته است.  لذا برای احتراز از این مخاطرات و پیشگیری از چنین زیانها و جلوگیری از هدر رفتن بیت المال و سرمایه های مادی و انسانی فراوان، کاربرد سیستم های پیشرفته خرید و انبارداری و اعمال مدیریت صحیح در این رشته اجتناب ناپذیر است.

موفقیت سازمانها، به ویژه سازمان های بازرگانی و صنعتی، مستقیما مربوط به پشتیبانی از بخشهای مختلف سازمان و تهیه و تأمين صحیح و به موقع کالاها و مواد مورد نیاز آنها، و مخصوصا بخش تولید، است و چنانچه کالاها و مواد و خدمات مورد نیاز واحدهای مختلف سازمان به اندازه کافی و با کیفیت مناسب و در زمان معین تهیه نشود و در دسترس آنها قرار نگیرد، در گردش عملیات سازمان اخلال و وقفه ایجاد خواهد شد و حتی ممکن است منجر به تعطیل شدن سازمان گردد.

برای مؤلف طی تدریس درس «سیستم های خرید، انبارداری و توزیع» در رشته مدیریت صنعتی دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای تهران، کرج و مراکز دیگر از سال ۱۳۶۴، فقدان کتاب جامعی برای تدریس مباحث این درس محسوس بود و تهیه کتابی در این ارتباط لازم می نمود. لذا با مغتنم شمردن فرصت، در تألیف کتابی به نام «مدیریت تدارکات» در سال ۱۳۷۶، که تمام محتوا و مطالب آن دقیقا با برنامه مصوب ستاد انقلاب فرهنگی و شورای عالی برنامه ریزی در وزارت علوم و آموزش عالی، برای این درس، هماهنگی لازم را داشت و مطابق بود، اهتمام ورزید. آن کتاب در واقع مجموعه مطالبی بود که در طول سال های تدریس این رشته تا آن زمان تهیه و گردآوری گردیده بود. همچنین نظرهای دانشجویان محترم کلاسها و نحوه جذب و درک مطالب توسط آنها در زمان ارائه درس، کمک مؤثری در تنظیم و ترتیب مطالب کرده بود. خوشبختانه از کتاب مزبور استقبال خوبی به عمل آمد و در بسیاری دانشکده های مدیریت و مراکز آموزشی که درس خرید و انبارداری تدریس می شد، مورد استفاده قرار گرفت و هنوز هم می گیرد.

ویراست دوم این کتاب در بیست فصل به این ترتیب تنظیم شده است: فصل اول - کلیات، فصل دوم - استانداردهای صنعتی و استاندارد کردن کالاها و خدمات، فصل سوم برنامه ریزی خرید، فصل چهارم - عملیات اجرایی خرید، فصل پنجم- معاملات در بخش دولتی، فصل ششم- خریدهای خارجی، فصل هفتم - اصطلاحات و شرایط بازرگانی بین المللی (بررسی اینکوترمز ۲۰۰۰)، فصل هشتم- مذاکرات و قراردادهای تجاری، فصل نهم - عملیات بازرسی و بیمه کالا، فصل دهم - عملیات بانکی در بازرگانی خارجی، فصل یازدهم- عملیات گمرکی و ترخیص کالا از گمرکات، فصل دوازدهم - تجارت الکترونیک، فصل سیزدهم - مدیریت زنجیره تأمین، فصل چهاردهم - نظام توزیع، فصل پانزدهم انبارداری و مدیریت انبارها، فصل شانزدهم - تنظیم کالاها در انبار، فصل هفدهم- کدگذاری کالاها، فصل هیجدهم- نظام نظارت بر انبار، فصل نوزدهم - طراحی نظام اطلاعاتی برای انبار، فصل بیستم - نظام نظارت بر موجودی.

به علاوه واژه نامه یا فهرست لغات و اصطلاحات انگلیسی به کار رفته در کتاب پیوست است.

این کتاب یک کتاب درسی و آموزشی کامل است و در ابتدای هر فصل ابتدا هدفهای درسی و آموزشی آن فصل آورده شده است و با یک مقدمه، که جنبه کلیات و مدخل مبحث را دارد، شروع میشود و در پایان فصل خلاصه آن فصل نیز ذکر شده است. به علاوه سؤالاتی در پایان هر فصل آورده شده است که برای خودآزمایی بسیار سودمند است. هم چنین در پاورقی ها به منابع و مراجع مختلف اشاره شده و در مواردی اطلاعات سودمندی ارائه گردیده است.

کتاب حاضر با نگارشی بسیار ساده و روان به منظور رفع نیازهای آموزشی و پژوهشی دانشجویان دوره لیسانس یا کسانی که در مسیر افزایش آگاهی های خود در زمینه مدیریت تدارکات مطالعاتی می کنند و در این باره اطلاعات قبلی و اولیه را ندارند، تهیه و تنظیم شده است. در مجموع، دانستنیهای این کتاب برای افزایش اطلاعات عمومی و استفاده در زندگی روزمره نیز بسیار سودمند است.

مطالب این کتاب طوری آرایش یافته و تنظیم و مرتب شده اند که برای درسها و کلاس های زیر در مراکز آموزشی مختلف قابل استفاده اند و کاربرد دارند:

- فصول ۱ تا ۵ برای کلاس های کارپردازی، خریدهای داخلی، معاملات دولتی؛

- فصول ۱ تا ۱۵ برای درس ۳ واحدی سیستم های خرید، انبارداری و توزیع در دوره کارشناسی رشته های مدیریت صنعتی و مدیریت بازرگانی؛ - فصول ۶ تا ۱۳ برای درس مدیریت خریدها و سفارشات خارجی؛ - فصول ۱۵ تا ۲۰ برای درسهای انبارداری، مدیریت انبار، کنترل موجودی، کنترل سفارشات، مهندسی انبارها (و درس های مرتبط با انبار و انبارداری و نظارت بر انبار و موجودی).

در مجموع، این کتاب محصول ۲۴ سال تدریس مستمر مؤلف در درس سیستم های خرید، انبارداری و توزيع» در دانشکده های مدیریت واحدهای مختلف دانشگاه آزاد اسلامی و نیز درسهای کارپردازی، انبارداری، سفارشات خارجی و موارد مشابه در دوره های آموزش ضمن خدمت مراکز آموزشی گوناگون است.