کتاب «آتش و آتشبازی در ایران» نوشته میرمحمدرضا حیدری، پژوهشگر و نویسنده ایرانی، توسط نشر مهراندیش در ۱۷۲ صفحه و قطع رقعی (شومیز، چاپ اول ۱۴۰۵) منتشر شده است. این اثر پژوهشی میانرشتهای، ریشهها، کارکردها و دگرگونیهای عنصر آتش را در فرهنگ ایرانی از اسطورهها و آیینهای کهن تا جشنهای مردمی و هنرهای نمایشی معاصر بررسی میکند. نویسنده با رجوع به منابع تاریخی، متون مذهبی و روایتهای تصویری، نشان میدهد چگونه آتش از نیرویی طبیعی به عنصری آیینی، نمایشی و سیاسی بدل شده است.حیدری در این پژوهش میان سه مفهوم کلیدی تفکیک قائل میشود: «جشنهای آتش» (مانند جشن سده)، «اجراهای با آتش» (رقصهای آتش و اجراهای نمایشی) و «آتشبازی» (نمایشهای برنامهریزیشده با مواد منفجره. یکی از دریافتهای اصلی کتاب، پیوند آتش با قدرت و نیروی مردم است؛ حکومتها از آتش برای نمایش شکوه خود بهره گرفتهاند، اما آتش در اختیار مردم میتواند به وسیلهای برای ابراز وجود و سرپیچی از نظم مسلط تبدیل شود.