اشتغال ضرورتی اجتناب ناپذیر برای زندگی سالم و رشد و خودکفایی جامعه است. در مقابل، بیکاری عامل مهمی در بروز آسیب های فردی و اجتماعی بحساب می آید. با افزایش بیکاری بر
میزان جرایم و ناهنجاری ها و ناامنی در خانواده ها و جامعه افزوده می شود و در نهایت سلامت نظام اجتماعی با اختلال و نابسامانی های فراوان و متعدد مواجه می گردد. از این رو، اشتغالزایی و کاستن از بیکاری یکی از مناسب ترین روش های تامین سلامت جامعه و خانواده و مبارزه با جرایم و آسیب ها و ناامنی های فردی و اجتماعی است. کاریابی و به کارگماری مناسب افراد از هدف های مهم راهنمایی و مشاوره شغلی محسوب می شوند. به شیوه های گوناگون از جمله کارآفرینی و کار در منزل و شرکتهای تعاونی می توان برای بیکاران شغل ایجاد کرد. همچنین برای جلوگیری از اتلاف سرمایه کشور و عمر انسانها، لازم است هر کس در جایگاه مناسب با ویژگیهایش به کار گمارده شود.
نظام آموزش و پرورش کشور دو هدف اصلی دارد: یکی ارایه علم و آگاهی به منظور تربیت و پرورش انسان هایی که بتوانند در قالب ارزشهای حاکم و با رعایت قوانین و نظم بعنوان یک شهروند مسؤول و متعهد با هم و در کنار هم زندگی کنند و با همکاری و هماهنگی جامعه را رشد دهند؛ هدف دوم نظام آموزشی کشور آماده ساختن دانش آموزان برای ورود به بازار کار در آینده است. متاسفانه تاکنون این هدف مهم و اساسی در نظام آموزشی کشور مغفول مانده است. اگر در طراحی برنامه های تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش کشور به این دو هدف اساسی توجه نشود در ارتقای کیفی آن توفیقی حاصل نخواهد شد. لذا پیشنهاد می شود برای تدوین و اجرای برنامه های راهنمایی و مشاوره تحصیلی و شغلی دانش آموزان در همه سنین و تمام مقاطع تحصیلی با حضور متخصصان امر بطور جدی برنامه ریزی شود.
در سال ۱۳۵۴ شمسی که تدریس روشها و نظریه های مشاوره شغلی در مقطع کارشناسی ارشد مشاوره را در دانشگاه بر عهده داشتم بنابر ضرورت نگارش کتاب راهنمایی و مشاوره شغلی و حرفه ای و نظریه های انتخاب شغل را آغاز کردم. این کتاب در دو قسمت کلیات و اصول راهنمایی و مشاوره شغلی، و نظریه های انتخاب شغل برای اولین بار در ایران تدوین شد و در سال ۱۳۵۹ شمسی به چاپ رسید و در دسترس علاقمندان قرار گرفت. در کتاب تاکنون دو بار سال های ۱۳۷۴، و ۱۳۷۵) تجدیدنظر بعمل آمده و در ۲۱ نوبت و در هر نوبت به تعداد ۵۰۰۰ . جلد به چاپ رسیده است.
مولف پس از سالها تحقیق و تدریس و کار در حوزه مشاوره شغلی و نیز با توجه به یافته های جدید علمی، بازنگری و بازنویسی در محتوا و فصول کتاب را ضروری تشخیص داد و به مدت طولانی به انجام این کار مهم پرداخت. در این زمینه علاوه بر مراجعه به نوشته های اصیل نظریه پردازان شغلی از جدیدترین منابع و سایتهای اطلاعاتی مرتبط نیز بهره گرفته شد و تغییرات بنیادی لازم و کاربردی در محتوا و تعداد فصول بعمل آمد و کتاب از ۱۸ فصل به ۳۳ فصل افزایش یافت.
در بازنگری و نگارش مطالب این کتاب چند اصل بطور جدی همواره مد نظر مولف بوده است:
۱). مطالب حتی الامکان روشن و به شیوه ای ساده و قابل فهم ارایه شوند؛
۲). حتی الامکان مطالب در نظر و عمل مفید و قابلیت کاربردی داشته باشند؛
3). صحت مطالب و امانتداری علمی رعایت گردد؛
۴). حتی الامکان از منابع جدید استفاده شود. از این رو زمان طولانی صرف نگارش و تهیه کتاب شد و محتوا و قالب هر پاراگراف و هر جمله و هر کلمه ای که در متن آمده است بارها مورد بازخوانی و بازنگری قرار گرفت.
محتوای کتاب در دو قسمت مجزا و در عین حال مرتبط با هم تهیه و تدوین شده است. در قسمت اول صرفا مطالب مربوط به کلیات راهنمایی و مشاوره شغلی در ۱۹ فصل ارایه گردیده است. مطالب این قسمت برای کمک به کلیه کسانی که در صدد آشنایی و شناخت، اجرا و عمل، برنامه ریزی، و تدریس در زمینه راهنمایی و مشاوره بطور عام هستند تهیه شده است. اطلاع و آگاهی عمیق از مطالب این قسمت برای درک قسمت دوم (نظریه های انتخاب شغل) ضروری است.
در فصل اول و دوم کتاب، پس از طرح اصول و تعاریف متعدد و تاریخچه، محتوا و شیوه های جمع آوری و ارایه اطلاعات شغلی بعنوان مهمترین عامل اصلی در راهنمایی و مشاوره شغلی مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل سوم اهمیت اشتغال و عوامل مرتبط با کار بررسی شده است. در فصل چهارم ضرورت و روش های اجرای راهنمایی شغلی در مدارس در مقاطع مختلف تحصیلی مطرح گردیده است. در فصل پنجم و ششم روش های طرح ریزی شغلی و چگونگی شناخت و مواجهه با مشکلات انتخاب شغل بررسی شده است. در فصول هفتم تا دهم چهار عامل بسیار مهم در اشتغال (سازش، انگیزش، موفقیت، و رضایت از جنبه های گوناگون مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. در فصل یازدهم فرسودگی شغلی بعنوان یکی از آسیب ها که سلامت جسمانی و روانی فرد را مختل می سازد و کارآمدی را بشدت کاهش میدهد بررسی شده است. در فصول دوازدهم تا پانزدهم موارد و راهکارهای اشتغال که تاکنون در جامعه ما مغفول مانده است (کارآفرینی، جهانی شدن و اشتغال، مهاجرت و اشتغال، صنعت توریسم و اشتغال از دیدگاه های نظری و عملی مورد بررسی قرار گرفته است. توجه جدی برنامه ریزان و مشاوران شغلی به این موارد در ایجاد اشتغال و کاهش بیکاری اهمیت ویژه ای دارد. چگونگی انجام و حضور در مصاحبه شغلی و نیز شیوه درست نگارش رزومه در فصول شانزدهم و هفدهم مطرح شده است که می تواند برای کارجویان و نیز موسسات استخدام کننده مفید واقع شود. در فصل هجدهم مسائل و مشکلات اشتغال در دوره سالمندی و بازنشستگی مطرح شده است و موارد ضروری اشتغال پس از بازنشستگی مورد بررسی قرار گرفته است. امید است برنامه ریزان و مشاوران شغلی به مطالب مطرح شده در این زمینه توجه ویژه مبذول دارند. در نهایت در فصل نوزدهم چند خلاصه شغل برای استفاده کارجویان و مشاوران شغلی مطرح شده است.
در قسمت دوم کتاب (فصول ۲۰-۳۲) نظریه های انتخاب شغل (چگونگی گذر از مسیر رشدی انتخاب شغل) از دیدگاه های مختلف مطرح شده است. در چاپ اول کتاب سال ۱۳۵۹)
تعداد هفت نظریه (گینزبرگ، سوپر، هالند، رو، اجتماعی، روانکاوی و روان شناسی فردی) مطرح شده بود که اکنون این تعداد به ۱۲ دیدگاه و نظریه افزایش یافته است. نظریه روان شناسی فردی با حفظ مفاهیم بنیادی برگرفته از نظریه آدلر، پس از بازنگری و انجام چند پژوهش در ایران و تهیه و اجرای آزمون هایی برای سنجش مفاهیم آن به الگوی چندمحوری شفیع آبادی تغییر نام یافته است. هر یک از نظریه های مطرح شده در قالبی یکسان ( تاریخچه و شرح حال، مفاهیم بنیادی، تحقیقات انجام شده، ارزشیابی نظریه، کاربرد نظریه، و خلاصه) تنظیم و ارایه شده است. در این قسمت پس از بررسی نظریه و لزوم آن در مسیر رشدی انتخاب شغل، نظریه های پارسونز، گینزبرگر، سوپر، گاتفردسون، هالند، رو، اجتماعی، کرامبولتز، تصمیم گیری، الگوی چندمحوری، روانکاوی، و شناختی - اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته اند. در فصل سی و سوم پرسشنامه هایی برای تشکیل برنامه آموزش شغلی مدرسه ارایه شده است. مطالب این قسمت برای پژوهشگران، برنامه ریزان شغلی، مشاوران شغلی، و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی ارشد و دکتری) می تواند مفید و قابل استفاده باشد.